Czym jest biofeedback? Główne zastosowania terapii biofeedback

Biofeedback - neurofeedbackBiofeedback odnosi się do kilku technik opartych na pomiarach funkcji organicznych, których celem jest nauczenie się, jak je kontrolować, aby poprawić swoje zdrowie. Biofeedback jest zastosowaniem psychofizjologii, dyscypliny badającej związki pomiędzy aktywnością mózgu a funkcjami fizjologicznymi. Innymi słowy, jest to nauka o interakcji umysł-ciało.

Z jednej strony, psychofizjologów interesuje, jak emocje i myśli wpływają na ciało. Z drugiej strony badają oni, jak obserwacja i dobrowolna modulacja funkcji organizmu (np. tętna) może wpływać na inne funkcje (np. ciśnienie krwi) oraz różne zachowania i postawy.

Czym jest biofeedback? - główne zasady

Biofeedback nie jest terapią samą w sobie - jest to raczej specjalistyczna technika interwencji. Cel jest prosty i konkretny: dać pacjentowi z powrotem kontrolę nad własnym ciałem, w tym nad pewnymi tzw. funkcjami mimowolnymi, w celu zapobiegania lub leczenia szeregu problemów zdrowotnych. Biofeedback różni się od innych metod samoregulacji poprzez wykorzystanie urządzeń (elektronicznych lub komputerowych) jako narzędzi do nauki (lub rehabilitacji). Urządzenia te przechwytują i wzmacniają informacje przekazywane przez organizm (temperatura ciała, tętno, aktywność mięśni, fale mózgowe itp.) i przekładają je na sygnały słuchowe lub wizualne. Na przykład, technika biofeedback, która sprawia, że fale mózgowe są "widoczne", nazywana jest neurofeedback, a elektromiografia (EMG) biofeedback jest techniką wykorzystywaną do graficznego przedstawienia prądów elektrycznych, które towarzyszą aktywności mięśni. Pacjent może zobaczyć te sygnały i w ten sposób zdekodować przesłania swojego ciała. Z pomocą terapeuty, pacjent może nauczyć się modulować swoje własne reakcje fizjologiczne. W pewnym momencie będzie mógł powtórzyć to doświadczenie na własną rękę, poza praktyką.

Biofeedback - korzyści, zalety

Liczne badania naukowe potwierdzają korzyści płynące z tej terapii. Biofeedback jest zatem szczególnie skuteczny w poniższych przypadkach

Złagodzenie bólów głowy (migreny i napięciowe bóle głowy)
Zdecydowana większość opublikowanych badań stwierdza, że biofeedback jest skuteczny w łagodzeniu tego typu warunków. Niezależnie od tego, czy towarzyszy mu odprężenie, połączone z leczeniem behawioralnym, czy też samemu, wyniki licznych badań wskazują, że jest on bardziej skuteczny niż grupa kontrolna czy też równoważny z lekami. Długoterminowe wyniki są tak samo zadowalające, przy czym niektóre badania sięgają tak daleko, że 91% pacjentów z migreną utrzymuje swoją poprawę po 5 latach. Stosowane są głównie techniki biofeedback, które uwzględniają napięcie mięśni (głowy, szyi, ramion), aktywność elektrodermalną (reakcja gruczołu potowego) lub temperaturę obwodową.

Leczenie nietrzymania moczu u kobiet
Kilka badań sugeruje, że ćwiczenia wzmacniające dno miednicy z biofeedbackiem mogą pomóc w skróceniu okresów nietrzymania moczu spowodowanych stresem (np. mimowolna utrata moczu podczas ćwiczeń lub kaszel). W przypadku nietrzymania moczu w trybie pilnym (mimowolna utrata moczu natychmiast po odczuciu potrzeby ewakuacji), ćwiczenia mające na celu zwiększenie pojemności pęcherza za pomocą biofeedbacku również prowadzą do jego zmniejszenia. Według innej syntezy, kobiety, które mają niewielką lub żadną świadomość właściwego sposobu skurczów mięśni miednicy, odniosłyby ogromne korzyści z tej techniki.

Leczenie objawów związanych z zaparciami u dzieci
W przeglądzie literatury naukowej opublikowanym w 2004 r. stwierdzono, że biofeedback może być skuteczny w wielu sytuacjach zaparć, zwłaszcza u dzieci. Na przykład, badanie przeprowadzone na 43 dzieciach wykazało wyższość konwencjonalnej opieki medycznej w połączeniu z biofeedback. W 7 miesiącu życia 55% dzieci w grupie doświadczalnej miało rozstrój objawów w porównaniu z 5% w grupie kontrolnej, a w 12 miesiącu życia odpowiednio 50% i 16%. W przypadku normalizacji ruchów defekacyjnych wskaźnik ten wynosił odpowiednio 77% i 13%.

Leczenie przewlekłych zaparć u osób dorosłych
W 2009 r. w metaanalizie stwierdzono, że biofeedback w leczeniu zaparć jest lepszy niż stosowanie innych metod leczenia, takich jak środki przeczyszczające, placebo czy zastrzyki z botoksu.

Zmniejszenie objawów choroby nadpobudliwości psychoruchowej wywołanej zaburzeniami koncentracji uwagi (ADHD)
Liczne badania wykazują znaczną poprawę w zakresie podstawowych objawów ADHD (nieuwaga, nadpobudliwość i impulsywność) oraz w standaryzowanych testach inteligencji. Porównania przeprowadzone z lekami skutecznymi, takimi jak Ritalin (metylofenidat lub dextroamfetamina) podkreślają równoważność, a czasem nawet wyższość biofeedbacku EEG nad tym klasycznym leczeniem. Co więcej, autorzy sugerują, że połączenie biofeedbacku z innymi uzupełniającymi terapiami mogłoby poprawić skuteczność leczenia.

Leczenie inkontynencji kałowej
Wydaje się, że biofeedback jest bezpieczny, stosunkowo niedrogi i skuteczny w leczeniu tego typu problemów. Przegląd literatury naukowej pokazuje, że jest to technika z wyboru, stosowana od ponad 20 lat w środowisku medycznym. Jeśli chodzi o parametry fizyczne, najczęściej zgłaszanymi korzyściami są: odczucie wypełnienia odbytu oraz poprawa siły i koordynacji zwieraczy. W większości opublikowanych artykułów stwierdza się, że osiągnięto całkowite zatrzymanie moczu i stolca lub zmniejszenie częstotliwości występowania okresów nietrzymania moczu o 75% do 90%.

Ponadto inne badania wykazały, że biofeedback może być przydatny w:

  • zmniejszaniu bezsenności,
  • zmniejszaniu objawów związanych z fribromialgią,
  • leczeniu dysfunkcji układu moczowego u dzieci,
  • pomocy w kontrolowaniu ataków astmy,
  • uśmierzaniu bólu,
  • zmniejszaniu napadów padaczkowych,
  • leczeniu zaburzeń erekcji,
  • zmniejszaniu bólu i dyskomfortu spowodowanego długotrwałą pracą przy komputerze,
  • leczeniu arytmii serca,
  • uśmierzaniu bólu u pacjentów z zaawansowanym stadium raka.

Biofeedback jest techniką, która zazwyczaj jest częścią bardziej kompleksowego leczenia, takiego jak terapia behawioralna lub rehabilitacja fizjoterapeutyczna. Jest on często stosowany w połączeniu z innymi technikami, takimi jak relaksacja i dostosowane ćwiczenia.

Komentarze