Cukier a kalorie: ile energii dostarcza nam cukier?

Cukier a kalorieNa przestrzeni wielu lat opinie specjalistów dotyczące cukru ulegały różnym modyfikacjom, ale w zdecydowanej większości były negatywne - jeszcze do niedawna cukier określany był mianem "białej śmierci". Ostatnie badania wykazały jednak, że teza ta jest krzywdząca. Dotyczy to nie tylko cukru, ale również masła i jajek - ich wpływ na organizm zależy od ilości spożywanych produktów, ich doboru oraz prowadzonego trybu życia.

Rola cukru w organizmie

Cukier stanowi podstawowe źródło energetyczne organizmu człowieka. Jest on niezbędny do prawidłowego funkcjonowania mózgu i układu nerwowego, mięśni szkieletowych oraz innych narządów i układów. Jego stężenie we krwi powinno być na określonym poziomie - zarówno zbyt duże, jak i zbyt małe powoduje zaburzenia metaboliczne i upośledza funkcjonowanie, w pierwszej kolejności układu nerwowego i serca, a następnie pozostałych narządów. Jego nadmiar może przyczynić się do nadwagi i chorób układu krążenia zaś niedobór - ubytku tkanki mięśniowej. Jeśli w pożywieniu organizm otrzymuje zbyt małą ilość cukru, zaczyna wytwarzać glukozę z białek i tłuszczów (ketoza), co prowadzi do poważnych problemów zdrowotnych.

Czym jest cukier?

Cukier należy do związków organicznych o nazwie węglowodany i powstaje w roślinach w procesie fotosyntezy, z dwutlenku węgla i wody. Węglowodany, ze względu na budowę, zostały podzielone na dwie grupy: proste (monosacharydy) i złożone (disacharydy, polisacharydy, wielocukry). Do cukrów prostych należy np. glukoza i fruktoza, a do złożonych - sacharoza, skrobia, błonnik, celuloza. Cukry występują zarówno w organizmach zwierzęcych, jak i roślinnych, biorąc udział w różnych procesach biologicznych. W roślinach stanowią zapasowy materiał energetyczny (np. skrobia w bulwach ziemniaków, kolbach kukurydzy, ziarnach zbóż itp.) oraz budulcowy (błonnik i celuloza - podstawowy składnik błon komórkowych). W organizmach zwierzęcych węglowodany są głównym źródłem energii.

Cukier w diecie: skąd pochodzi?

Podstawowym źródłem cukru w diecie są łatwo przyswajalne cukry proste (glukoza oraz dwa razy od niej słodsza fruktoza), znajdujące się w owocach, sokach (najwięcej w soku winogronowym) i musach owocowych oraz miodzie. Do dwucukrów (disacharydów) należą: sacharoza, laktoza, maltoza, trehaloza oraz celobioza. W większych ilościach można je spotkać w burakach cukrowych, trzcinie cukrowej, ananasach, marchwi, dyni i mleku. Jednak w prawidłowym odżywianiu człowieka największą rolę odgrywają węglowodany złożone (skrobia i błonnik), które w procesie trawienia zostają rozkładane na cukier prosty, czyli glukozę i stopniowo uwalniane do krwi.

Etykiety na produktach

Na opakowaniach produktów żywnościowych znajdują się etykiety zawierające informacje o ich składzie chemicznym. Pod hasłem "węglowodany" mieści się całkowita zawartość wszystkich węglowodanów w danym produkcie, natomiast pod pozycją "w tym cukry" mieści się zawartość mono- i disacharydów, czyli glukozy, fruktozy oraz sacharozy. Jest ona specjalnie wydzielona, ponieważ cukry te wywierają inny wpływ na organizm, niż cukry złożone. Jest to szczególnie ważne dla diabetyków oraz osób z nietolerancją glukozy.

Przetworzone produkty żywnościowe bogate w węglowodany

Cukry proste oraz sacharozę można znaleźć w dużych ilościach w białym cukrze, wyrobach cukierniczych, dżemach i konfiturach, płatkach śniadaniowych oraz słodzonych napojach. Do bogatych źródeł skrobi należą: pieczywo, makaron, płatki owsiane, kasze, ryż, fasola, soczewica, groch, soja, bób oraz ziemniaki. Bogatym źródłem błonnika są zielone warzywa, produkty zbożowe oraz nasiona roślin strączkowych. Zapotrzebowanie organizmu na węglowodany jest indywidualne dla każdego człowieka. Zależy przede wszystkim od jego wieku, trybu życia, masy ciała, aktywności fizycznej oraz ogólnego stanu zdrowia. Nadmiar cukru, który nie zostanie "spalony" przez organizm, zostaje przetwarzany na materiał zapasowy i odkłada się w postaci tkanki tłuszczowej. Nie można jednak całkowicie wyeliminować z diety glukozy, ponieważ stanowi ona jedyne źródło energii dla mózgu i czerwonych krwinek.

Ile energii ma cukier?

Według dietetyków węglowodany powinny dostarczać organizmowi około 50-70% całkowitej energii. Jeden gram węglowodanów dostarcza ok. 4 kcal energii. Jeśli zatem stosuje się dietę 2000 kcal, udział węglowodanów w codziennym pożywieniu powinien wynosić od 250 do 350 g. Przykładowo, 1 łyżeczka od herbaty (ok. 6 g) czystego "białego" cukru dostarcza 25 kcal energii, a 1 łyżka stołowa (ok. 12 g) - 49 kcal. Więcej informacji na temat kaloryczności cukru można znaleźć na stronie https://uczymyjakslodzic.pl/ile-kalorii-ma-cukier.

W dietach odchudzających zaleca się ograniczenie spożywania produktów zawierających węglowodany. Należy jednak pamiętać, że są one jedynym źródłem glukozy dostarczającej energię dla komórek. Ma to szczególne znaczenie dla dzieci i młodzieży oraz osób aktywnych fizycznie.

Komentarze