Czarna porzeczka - właściwości odżywcze i zdrowotne, zastosowanie, przetwory, sok

Czarne porzeczki - owoce i liścieW 25 gramach tego niezwykłego owocu znajduje się tyle witaminy C, ile wystarcza, aby pokryć całodzienne zapotrzebowanie organizmu dorosłego człowieka na kwas askorbinowy. Zawiera także szereg innych składników odżywczych, co pozwala uznać go za jeden z najzdrowszych występujących w naszej strefie klimatycznej. Czarna porzeczka, bo o niej mowa, to owoc, którego ponad połowę światowej produkcji dostarcza Polska.

Właściwości czarnej porzeczki

Czarna porzeczka jest niewysokim krzewem zaliczanym do rodziny agrestowatych. Pochodzi z Europy i Azji Środkowej, chociaż dziś można ją spotkać na wielu innych terenach. I chociaż w dzikiej postaci rośnie od niepamiętnych czasów, w przeciwieństwie do innych roślin, została udomowiona dość późno. Jej walory smakowe i zdrowotne zostały odkryte dopiero w XVII wieku. Powodem był prawdopodobnie intensywny zapach wydzielany przez liście krzewu. Sok wyciśnięty z jej owoców nie tylko świetnie gasił pragnienie, ale także przynosił ulgę w dolegliwościach żołądka i pomagał zwalczyć wysoką gorączkę. Zielarze francuscy leczyli nimi reumatyzm oraz rwę kulszową.

Czarna porzeczka to przede wszystkim bogactwo witaminy C. Jest jednym z owoców, w którym można znaleźć najwyższe stężenie kwasu askorbinowego, przekraczające kilkukrotnie jego zawartość w cytrusach. Jest cennym źródłem witamin z grupy B, biotyny oraz kwasu foliowego. Nie brakuje w niej również beta-karotenu oraz tokoferolu uznawanego za witaminę młodości. Wśród minerałów, na szczególną uwagę zasługują potas, żelazo, magnez oraz wapń. Czarna porzeczka jest ponadto bogata w bor , mangan oraz jod. Można w niej znaleźć ponadto olejki eteryczne, które doskonale pobudzają apetyt i wspomagają trawienie pokarmów, stymulując wydzielanie soków trawiennych. Owoce dostarczają też antocyjanów oraz polifenoli. Zawierają też wysokie stężenie błonnika pokarmowego.

Ze względu na dużą zawartość kwasu askorbinowego, czarna porzeczka jest bezkonkurencyjna w okresie przeziębień i grypy. Znakomicie wzmacnia organizm i chroni przed infekcją. Co ważne, zawiera witaminę C w postaci świetnie przyswajalnej przez organizm, czyli taką, jakiej nie można znaleźć w większości suplementów diety. W przypadku zachorowania czarna porzeczka pozwala szybciej rozprawić się z dolegliwościami, ponieważ wykazuje działanie antyseptyczne. Posiadając właściwości napotne, obniża gorączkę i skraca czas trwania choroby. Jest też zalecana w okresie rekonwalescencji po chorobie. Sprawdza się nawet w przypadku dzieci. Warto pamiętać o tym, że kwas askorbinowy jest silnym antyoksydantem, co oznacza, że spożycie czarnej porzeczki pozwala na dłużej zachować młodość. Ten znany przeciwutleniacz obniża bowiem stres oksydacyjny i spowalnia procesy starzenia się komórek. Posiada również działanie przeciwnowotworowe.

Możliwości detoksykacyjne czarnej porzeczki

Czarna porzeczka to owoc, który świetnie odtruwa organizm z toksyn, wspomagając pracę wątroby oraz nerek. Posiada właściwości moczopędne, co powoduje, że skutecznie przeciwdziała infekcjom dróg moczowych, szczególnie pęcherza. Jest też stosowana u pacjentów zagrożonych kamicą nerkową, ponieważ zapobiega odkładaniu się złogów w nerkach. Posiada także właściwości redukujące obrzęki. Zawarte w owocach flawonoidy mają zdolność wiązania metali ciężkich, w tym kadmu oraz ołowiu i następnie usuwania ich z organizmu. Nie można zapominać też o tym, że czarna porzeczka świetnie stymuluje procesy przemiany materii. Jako owoc o niewielkiej ilości kalorii jest więc zalecana osobom, które chcą zrzucić kilka zbędnych kilogramów, również tym, przebywającym na ścisłej diecie eliminacyjnej. W 100 gramach owoców znajdują się bowiem tylko 63 kalorie. Ich indeks glikemiczny przyjmuje wartość 15.

Właściwości zdrowotne czarnej porzeczki

Bezcenna dla serca

Po te niezwykłe owoce powinny także sięgnąć osoby odczuwające dolegliwości ze strony układu krążenia. Czarne porzeczki, dzięki zawartości rutyny, znakomicie uszczelniają naczynia krwionośne i sprawiają, że stają się bardziej elastyczne. W ten sposób przeciwdziałają powstawaniu żylaków oraz nieestetycznych pajączków na skórze. Dzięki zawartości pektyn, przechwytują cholesterol w jelitach i usuwają go z organizmu, przeciwdziałając w ten sposób odkładaniu się złogów w naczyniach i tętnicach. Błonnik posiada zdolność wychwytywania cukru, dzięki czemu chroni przed hiperglikemią. Wysokie stężenie potasu powoduje z kolei, że regularne spożywanie owoców może przyczynić się do obniżenia ciśnienia krwi. Warto pamiętać także o tym, że czarne porzeczki wzmacniają mięsień sercowy, warunkując jego prawidłową pracę i zapobiegając zawałom. Są doskonałym środkiem przeciwarytmicznym. Zawartość żelaza dwuwarstwowego, czyli w postaci łatwoprzyswajalnej przez organizm, sprawia z kolei, że owoce te są zalecane pacjentom cierpiącym na anemię.

Owoce, które poprawiają wzrok i warunkują sprawne działanie układu nerwowego

Czarne porzeczki to także bogactwo beta-karotenu oraz zeaksantyny i luteiny. Wszystkie te substancje wykazują korzystne działanie na wzrok. Poprawiają jego kondycję i przywracają prawidłową ostrość widzenia. Są także pomocne w profilaktyce oraz leczeniu zaćmy. Dbając o właściwą kondycję siatkówki, przeciwdziałają zwyrodnieniu plamki żółtej. Z kolei wysoka zawartość witamin z grupy B oraz magnezu powoduje, że czarne porzeczki wspomagają układ nerwowy. Są szczególnie zalecane w okresie przemęczenia. Pomagają walczyć ze stresem, poprawiają nastrój, a także są pomocne w leczeniu migrenowego bólu głowy. Badania naukowe dowodzą ponadto, że polifenole zawarte w czarnych porzeczkach hamują akumulację peptydu beta-amyloidowego, odpowiadającego za schorzenia neurodegradacyjne, w tym także chorobę Alzheimera.

Czarna porzeczka przy problemach trawiennych

Granatowe owoce porzeczki wywierają też pozytywny wpływ na układ pokarmowy. Dzięki dużej zawartości błonnika, regulują perystaltykę jelit i warunkują odpowiednie wypróżnianie. Chroniąc przed zaparciami, zmniejszają ryzyko chorób jelita grubego. Sprzyjają ponadto tworzeniu się właściwej mikroflory układu trawiennego. Co ważne, czarne porzeczki znakomicie odkwaszają organizm, przywracając mu odpowiednie pH. Owoce spożywane na czczo pobudzają apetyt, zaś zjedzone po posiłku ułatwiają trawienie. Sok z czarnych porzeczek jest także stosowany przy nadkwasocie i jako specyfik łagodzący uczucie zgagi.

Nie tylko owoce, ale także liście

Warto pamiętać o tym, że walory zdrowotne posiadają nie tylko owoce, ale także liście czarnej porzeczki. Bogate w olejki eteryczne, zwłaszcza alfa-pinen, geraniol oraz limonen, jak również flawonoidy, garbniki, antocyjany, rutynę oraz witaminy C i PP, wspomagają walkę z rozmaitymi dolegliwościami. Napary z suszonych liści krzewu sprawdzają się w przypadku osób cierpiących na artretyzm. Pomagają łagodzić bóle reumatoidalne i przyspieszają kurację. Posiadają ponadto właściwości moczopędne, co powoduje, że mogą po nie sięgać osoby borykające się z zapaleniem pęcherza moczowego oraz pacjenci z kłębuszkowym zapaleniem nerek.

Uprawa czarnej porzeczki

Dzięki właściwościom antyseptycznym, można stosować je do przygotowywania płukanek do jamy ustnej. Wykazują bowiem właściwości gojące i są pomocne w walce z nieświeżym oddechem. Ściągające i przeciwbakteryjne walory liści z czarnej porzeczki sprawiają, że przyrządzone z nich napary oraz odwary mogą być stosowane przy dolegliwościach ze strony żołądka i jelit. Medycyna ludowa zaleca stosowanie ich na rany - również te krwawiące i trudne do wygojenia. Można nimi także płukać włosy, dzięki czemu staną się one mocniejsze i bardziej lśniące. Odwar z liści rośliny jest też pomocny w walce z łupieżem. Zgnieciony liść czarnej porzeczki wtarty w skórę łagodzi ból, swędzenie i pieczenie po ukąszeniu przez owady.

Czarna porzeczka dla urody

Czarne porzeczki to owoce sprzyjające urodzie. Można z nich przygotowywać przede wszystkim maseczki odżywiające i ujędrniające cerę. Warto pamiętać także o ich właściwościach rozjaśniających, pozwalających pozbyć się nieestetycznych przebarwień oraz piegów. Z kolei napar z liści czarnej porzeczki wykazuje właściwości bakteriobójcze, ściągające i tonizujące. Może być stosowany do przemywania skóry, również w miejscach zmienionych chorobowo. Ze względu na działanie antyseptyczne, pozwala pozbyć się z jej powierzchni drobnoustrojów, co powoduje, że jest zalecany w kuracji trądziku.

Zastosowanie czarnej porzeczki w kuchni

Czarne porzeczki znajdują też szereg zastosowań w kuchni. Warto przy tym pamiętać, że nie tracą swoich właściwości podczas obróbki termicznej. Dobrze znoszą zarówno wysokie temperatury, jak i mrożenie. Największą popularnością cieszą się przygotowywane z nich dżemy, konfitury oraz powidła. Owoce stanowią też znakomity dodatek do ciast i deserów. Mogą wzbogacać ponadto smak pieczonych mięs oraz wędlin. Z czarnych porzeczek warto przygotować także kisiel lub galaretkę.

W sezonie jesienno-zimowym bezkonkurencyjny jest z kolei sporządzony z nich sok, który można rozcieńczyć wodą lub dolać do herbaty.

Sok z czarnej porzeczki

Owoce mogą posłużyć też do produkcji trunków. Najbardziej znane są oczywiście wina z czarnej porzeczki. Warto pamiętać, że liście rośliny są przydatne w przygotowywaniu nalewek. To również znakomity dodatek do kiszonych ogórków i kapusty oraz konserwowanych pomidorów i owoców, który dzięki intensywnemu aromatowi, wydobywa z nich głębię smaku.

Ocena: 4.2

Komentarze