Dopamina - czym jest? Rola w organizmie, działanie, niedobór dopaminy

DopaminaDopamina to obok adrenaliny i noradrenaliny jeden z najważniejszych neuroprzekaźników. Reguluje szereg procesów fizjologicznych oraz reakcji emocjonalnych, wpływa na samopoczucie i zachowanie. Ale nie tylko - dopamina poza oddziaływaniem na układ dopaminergiczny w mózgu, okazuje się  wywierać wpływa na wiele narządów obwodowych.

Układ dopaminergiczny i rola dopaminy w organizmie

Dopamina to główna amina katecholowa syntetyzowana w mózgu, stanowiąca neuroprzekaźnik, czyli substancję przekazującą sygnały między komórkami nerwowymi. Układ dopaminergiczny to sieć neuronów syntetyzujących dopaminę, zlokalizowanych w ośrodkowym układzie nerwowym oraz rdzeniu przedłużonym. Dopamina powstaje z tyrozyny i fenyloalaniny w komórkach nerwowych oraz komórkach rdzenia nadnerczy. Oddziałuje na receptory dopaminergiczne rozmieszczone w ośrodkowym i obwodowym układzie nerwowym oraz nerkach, płucach, sercu, trzustce czy naczyniach krwionośnych, a także w komórkach układu odpornościowego. Najważniejsze funkcje dopaminy w organizmie to:

  • regulacja napięcia mięśniowego i koordynacji ruchowej
  • regulacja syntezy hormonów: prolaktyny, gonadotropiny oraz hormonu wzrostu
  • normalizacja ciśnienia tętniczego krwi
  • oddziaływanie na pracę nerek; dopamina jest pomocna w leczeniu ostrej niewydolności nerek
  • dopamina to kluczowy czynnik warunkujący dobry nastrój, procesy emocjonalne i psychiczne
  • dopamina jest określana mianem hormonu szczęścia i motywacji; wspomaga pamięć i koncentrację, stymuluje ośrodek przyjemności w mózgu, odpowiada za przyjemność odczuwaną podczas jedzenia
  • u zakochanych to właśnie dopamina odpowiada za nastrój euforii i pobudzenia psychofizycznego

Jako lek dopamina znalazła zastosowanie w leczeniu wstrząsu kardiogennego, pourazowego czy septycznego, gdy konieczny jest wzrost nerkowego przepływu krwi i wzrost ciśnienia tętniczego. W zależności od zastosowanej dawki dopaminy osiągany jest różnego stopnia nasilony efekt leczniczy.

Niedobór dopaminy - poważne konsekwencje

Dopamina to kluczowy związek warunkujący pracę mózgu, zatem zarówno niedobór, jak i nadmiar tego neuroprzekaźnika wywiera szereg zauważalnych objawów. Niedobór dopaminy może wynikać z negatywnego wpływu wolnych rodników, czyli reaktywnych form tlenu. Dieta obfitująca w tłuszcze zwierzęce oraz słodycze ze znikomą ilością warzyw i owoców jako źródeł przeciwutleniaczy przyczynia się zatem do spadku syntezy dopaminy. Czym to skutkuje? Z całą pewnością niedobór dopaminy zwiększa podatność na zachorowanie na szereg schorzeń. Jednym z nich jest depresja. Zbyt niski poziom dopaminy generuje apatię, ciągłe zmęczenie, senność i problemy z porannym wstawaniem, brak radości życia, a jak wiadomo są to główne objawy depresji. Ponadto zbyt niski poziom dopaminy sprzyja zdiagnozowaniu zespołu chronicznego zmęczenia. Mogą pojawić się bóle głowy, spadek libido, zespół niespokojnych nóg, nagły przyrost masy ciała czy agresja.

Liczne badania naukowe wskazują na niedobór dopaminy jako przyczynę choroby Parkinsona. Malejąca fizjologicznie wraz z wiekiem synteza dopamina sprzyja degeneracji komórek układu nerwowego, co daje objawy w postaci niezborności ruchu, spowolnienia ruchu oraz wzmożonego napięcia mięśniowego. Niedobór dopaminy diagnozowany jest także u pacjentów z ADHD.

W celu zwiększenia poziomu dopaminy zalecana jest dieta obfitująca w antyutleniacze, czyli warzywa i owoce. Szczególne zasobne w dopaminę okazują się być dojrzałe banany, które zawierają substancję zwaną chininą dopaminową, o działaniu analogicznym do dopaminy. Warto włączyć do diety także migdały i pestki słonecznika, jagody, śliwki, żurawinę, czerwoną fasolę. Zawierają one aminokwasy niezbędne do syntezy dopaminy – fenyloalaninę czy tyrozynę. Unikać należy tłuszczów zwierzęcych, cukru oraz kawy i alkoholu, substancje te obniżają bowiem poziom dopaminy w mózgu. Zalecana jest także fototerapia, czyli poddawanie się zbawiennemu wpływowi ekspozycji na słońce - spacery na świeżym powietrzu korzystnie wpłyną na cały organizm. Ponadto jakakolwiek regularna aktywność fizyczna, unikanie stresu oraz unormowany tryb życia to czynniki sprzyjające prawidłowemu poziomowi dopaminy w mózgu.

Niekiedy stwierdzany jest nadmiar dopaminy w organizmie, który przyczynia się do skłonności do ryzykownych zachowań, zaburzeń koncentracji, omamów i halucynacji. Niekiedy przyczyną nadmiaru dopaminy może być guz nadnerczy produkujący dopaminę, który objawia się znacznym nadciśnieniem krwi, nie reagującym na standardowe leczenie lekami hipotensyjnymi.

Ocena: 5.0

Komentarze