Dynia, nasiona (pestki) dyni - właściwości, kalorie, przetwory

DyniaPodczas gdy z różnych zakątków świata docierają do nas produkty określane mianem superfood, wiele osób nie zdaje sobie sprawy z tego, że "superżywność" powstaje także na terenie Polski. Niektóre z zaliczanych do niej produktów są powszechnie znane i cenione od wielu lat. Należy do nich między innymi dynia, która podbija serca smakoszy szczególnie w okresie jesiennym. Na tym jednak nie koniec, ponieważ dynia jest prawdziwą kopalnią składników wykazujących pozytywny wpływ na zdrowie. Chcecie dowiedzieć się o niej więcej? Zapraszamy do lektury.

Dynia była znana już około 3000 tysięcy lat przed naszą erą

Stanowiła jeden z głównych składników pożywienia rdzennych mieszkańców Ameryki Południowej. Tamtejsza ludność wierzyła, że owoce dyni powstały z ciał zmarłych bogów, co powodowało, że były one przedmiotem kultu. Jednocześnie z dyni wykonywano przedmioty użytku codziennego - misy i naczynia oraz rzeźby. Z Nowego Kontynentu dynia trafiła do Europy, gdzie podbiła serca starożytnych Greków i Rzymian, którzy przyrządzali ją w zalewie winnej lub smażyli z dodatkiem miodu. Popularność dyni na Nowym Kontynencie wzrosła jednak dopiero w XV wieku za sprawą Krzysztofa Kolumba. Początkowo jej owoce pełniły rolę dekoracyjną. Z czasem stały się składnikiem rozmaitych potraw serwowanych zarówno na królewskich stołach, jak i przygotowywanych przez niższe warstwy społeczne. Ciekawostką jest, że w Polsce, przez wiele lat, pestki dyni były uznawane za silny afrodyzjak.

Dlaczego dynię zaleca się nawet niemowlętom?

W Polsce dynia jest uważana za warzywo. Z botanicznego punktu widzenia jest ona jednak owocem jagodowym. Roślina jest zaliczana do rodziny dyniowatych. Jej ojczyzną jest Ameryka, gdzie do dziś występuje w stanie dzikim. Posiada płożące łodygi, których długość może dochodzić nawet do 5 metrów. Złociste kwiaty latem przekształcają się w pomarańczowe owoce, które osiągają ciężar kilku, a nawet kilkunastu kilogramów. W swoim wnętrzu kryją kremowy miąższ oraz liczne owalne pestki pokryte dość twardą łupiną.

Uprawa dyni

Uprawa dyni

Dynia do prawidłowego rozwoju potrzebuje wysokiej temperatury i dość dobrze nasłonecznionego miejsca. Najlepiej rośnie na przepuszczalnych glebach bogatych w azot i substancje mineralne. Warto podkreślić, że w przeciwieństwie do warzyw korzeniowych, dynia nie kumuluje w swoim miąższu szkodliwych azotanów pochodzących z nawozów sztucznych oraz metali ciężkich. Z tego względu może być wykorzystywana jako składnik pierwszych zup dla niemowląt. Jej zaletą jest także fakt, że niezwykle rzadko wywołuje odczyny alergiczne.

Właściwości dyni - bogactwo substancji odżywczych

Dynia jest ceniona przede wszystkim za swoje wartości odżywcze. Jest przy tym niskokaloryczna. W 100 gramach produktu znajdują się zaledwie 32 kalorie. Niestety, ze względu na wysoki indeks glikemiczny przyjmujący wartość 75, nie jest zalecana diabetykom. Jej owoce zawierają dużo błonnika, dzięki czemu powodują uczucie sytości i chronią przed podjadaniem między posiłkami. Można w nich znaleźć także witaminę C i E oraz beta-karoten. Na uwagę zasługują także witaminy z grupy B oraz flawonoidy, czyli substancje o charakterze przeciwutleniaczy, które odpowiadają za pomarańczowo-żółty kolor miąższu. W dyni nie brakuje także pierwiastków niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu, między innymi potasu, żelaza, wapnia oraz magnezu.

Pestki dyni - źródło cennych pierwiastków i kwasów tłuszczowych

Oprócz owoców dyni, w medycynie niekonwencjonalnej oraz w kulinariach wykorzystywane są jej pestki. Nasiona są cennym źródłem magnezu, cynku, fosforu oraz manganu. Zawierają także wysokie stężenie wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3 wspomagających odporność oraz dbających o dobrą kondycję mózgu. W pestkach dyni można znaleźć ponadto fitosterole, witaminę E, nazywaną witaminą młodości i płodności oraz kwas askorbinowy.

Nasiona, pestki dyni

W nasionach rośliny nie brakuje ponadto aminokwasów, przez co stanowią doskonałe uzupełnienie diety wegańskiej czy wegetariańskiej. Stanowią także ważny produkt w profilaktyce i leczeniu wielu schorzeń. Są zalecane przede wszystkim pacjentom cierpiącym na dolegliwości prostaty oraz innych narządów układu moczowo-płciowego. Obniżają poziom cholesterolu i cukru we krwi. Za sprawą zawartej w nich kukurbitacyny działają przeciwpasożytniczo. Nie można jednak zapominać o tym, że pestki dyni są wysokokaloryczne. W 100 gramach produktu znajduje się ponad 600 kalorii.

Dynia w diecie osób dbających o serce

Dynia od wielu lat jest rośliną, znaną przede wszystkim z pozytywnego wpływu na układ sercowo-naczyniowy. Doskonale obniża poziom złego cholesterolu we krwi. Bogata w antyoksydanty, przeciwdziała odkładaniu się złogów tłuszczu w naczyniach krwionośnych. W ten sposób chroni przed wystąpieniem miażdżycy i zapobiega zawałom serca. Bogata w potas, pozwala regulować ciśnienie krwi. Nie można zapominać, że dynia świetnie sprawdza się jako środek pomocniczy w leczeniu anemii. Owoc pozwala także regulować krzepliwość krwi.

Pomocna w zapobieganiu raka

Mówiąc o chorobach cywilizacyjnych, warto pamiętać o tym, że dynia sprawdza się w profilaktyce nowotworów. Zawarty w niej beta-karoten oraz inne flawonoidy świetnie redukują stres oksydacyjny i zapobiegają mutacjom komórek prowadzącym do powstawania ognisk rakowych. Badania prowadzone w ostatnich latach dowodzą, że regularne spożywanie dyni - zarówno jej miąższu, jak i pestek, może skutecznie obniżyć ryzyko zachorowania na raka piersi, płuc, żołądka, jelita grubego oraz prostaty.

Sposób na dobry wzrok w każdym wieku

Dynia znajduje także zastosowanie w profilaktyce oraz wspomaga kurację zwyrodnienia plamki żółtej, będącej jedną z głównych przyczyn utraty wzroku w podeszłym wieku. Wszystko za sprawą wysokiego stężenia beta-karotenu, który wspomaga dobrą kondycję wzroku i wyostrza widzenie po zmierzchu. Jest on bowiem składnikiem barwnika występującego w siatkówce oka. Nie można zapominać, że spożywanie dyni hamuje kseroftalmię znaną jako zespół suchego oka i dotykającą szczególnie osoby pracujące przy komputerze.

Zdrowy układ trawienny i piękna sylwetka

Owoce i nasiona dyni są również wykorzystywane w profilaktyce i leczeniu schorzeń układu pokarmowego. Zawierają bowiem wysokie stężenie pektyn pozwalających utrzymać właściwą mikroflorę bakteryjną. Jest zalecana przy zaparciach oraz zatruciach pokarmowych. Co ważne, dynia przeciwdziała otyłości. Zawarte w niej minerały oraz związki organiczne sprawiają, że przyspiesza przemianę materii, zapobiegając odkładaniu się tkanki tłuszczowej. Dynia posiada także właściwości odkwaszające organizm. To kolejny aspekt sprawiający, że jest zalecana osobom, chcącym zrzucić zbędne kilogramy. Dietetycy przekonują bowiem, że nadmierne zakwaszenie organizmu jest jedną z przyczyn powstawania nadwagi i otyłości. Bez względu na to, że dynia pomimo wysokiego indeksu glikemicznego nie jest zalecana osobom cierpiącym na cukrzycę, naukowcy z Szanghaju dowiedli, że może być pomocna w walce z tym schorzeniem. Wszystko za sprawą zawartego w niej D-chiro-inozytolu czyli związku chemicznego, który może zastępować insulinę i wspomagającego regenerację komórek beta w trzustce, odpowiedzialnych za jej produkcję. Ciekawostką jest, że dynia posiada właściwości przeciwwymiotne, co sprawia, że jest zalecana kobietom w ciąży.

Dynia w służbie urody

Bogactwo składników odżywczych - witamin, minerałów i związków organicznych powoduje, że dynia znajduje zastosowanie w kosmetyce. Świetnie sprawdza się jako składnik maseczek oraz peelingów do każdego rodzaju cery. Z jej soku można przygotowywać naturalne toniki do twarzy. Owoc wyróżnia się właściwościami antyseptycznymi, dzięki czemu łagodzi stany zapalne. Jednocześnie nawilża i odżywia cerę. Zamyka także pory i chroni przed szkodliwym działaniem promieniowania UV. Co ważne, zawarte w miąższu dyni przeciwutleniacze redukują wolne rodniki i przyspieszają procesy regeneracyjne tkanek, dbając o młody wygląd i elastyczność skóry. Witamina A oraz E to z kolei związki chemiczne wspomagające dobrą kondycję włosów i paznokci. Z utartej dyni można przygotować również maseczkę na spierzchnięte usta - szczególnie przydatną w okresie zimowym.

Co można przyrządzić z dyni?

Dynia sprawdza się nie tylko jako produkt wspomagający zdrowie, ale także owoc, będący źródłem wielu inspiracji kulinarnych. Co ważne, procesy obróbki termicznej - gotowanie i zamrażanie nie powodują strat jej właściwości odżywczych. Owoce można także przechowywać w chłodnym i ciemnym miejscu, dzięki czemu przetrwają od jesieni do końca zimy. Z dyni można przygotować zupę lub sycące puree.

Zupa krem z dyni

Świetnie komponuje się zarówno z makaronem, ryżem, jak i z kaszami. Tworzy zgrany duet z rozmaitymi przyprawami, szczególnie tymi o korzennym aromacie - imbirem, cynamonem oraz goździkami. Można ją także wykorzystać jako składnik sałatek warzywnych i owocowych. W przypadku tych drugich, warto łączyć ją z cytrusami.

Ocena: 5.0

Komentarze