Hormon tyreotropowy TSH - rola w organizmie, badanie, norma, wysokie, niskie TSH

Hormon TSHHormon tyreotropowy TSH to związek syntetyzowany przez przysadkę mózgową. Hormon TSH warunkuje syntezę hormonów tarczycy. Zarówno niedobór TSH, jak i jego nadmiar prowadzi do zaburzeń pracy tarczycy oraz komplikacji zdrowotnych. Oznaczanie poziomu TSH we krwi ma znaczenie w diagnostyce nadczynności lub niedoczynności tarczycy oraz monitorowaniu terapii tych schorzeń.

Rola TSH w organizmie

TSH to hormon zapewniający połączenie biochemiczne pomiędzy tarczycą a przysadką. Wydzielanie TSH przez przysadkę pobudza pracę tarczycy, co prowadzi do wzrostu poziomu we krwi dwóch głównych hormonów tarczycy - tyroksyny T4 i trójjodotyroniny T3. Zwiększony poziom hormonów tarczycy na drodze ujemnego sprzężenia zwrotnego powoduje ograniczenie syntezy TSH. Taka zależność występuje w warunkach zdrowia. Jeśli jednak dochodzi do rozwoju choroby tarczycy - mechanizmy te ulegają zaburzeniu.

Sterowanie działaniem tarczycy - TSH

Sterowanie działaniem tarczycy

Oznaczanie TSH we krwi

Badanie poziomu TSH uznawane jest za podstawowe badanie diagnostyczne w kierunku chorób tarczycy. Oznaczenie wyłącznie TSH nie dostarcza jednak pełnych informacji o stanie zdrowia tarczycy, dlatego zalecane jest wykonanie tzw. panelu tarczycowego, w którym oprócz TSH oznaczany jest poziom T3 i T4 albo frakcji wolnych tych hormonów, czyli fT3 i fT4.

Wskazania do badania TSH to:

  • wystąpienie objawów nadczynności lub niedoczynności tarczycy,
  • wykonanie badań przesiewowych u kobiet w ciąży,
  • wykonanie badań przesiewowych u noworodków,
  • monitorowanie leczenia chorób tarczycy,
  • diagnostyka niepłodności u kobiet.

Norma TSH

Oznaczanie TSH wykonywane jest w próbce krwi pobranej na czczo. Norma TSH we krwi to 0,27 do 4,2 mU/l (milijednostek na litr). U kobiet w ciąży norma TSH jest nieco niższa. Interpretacji wyniku badania należy wykonywać w oparciu o wartości referencyjne podane przez określone laboratorium.

Wysokie TSH

Najczęściej TSH powyżej normy wskazuje na niedoczynność tarczycy. Wtedy wysokiemu TSH towarzyszy niski poziom hormonów tarczycy - fT3 i fT4 oraz frakcji całkowitych tych hormonów T3 i T4. Jeśli tarczyca na skutek procesu autoimmunologicznego, stanu zapalnego, urazu produkuje mniej hormonów tarczycy jest to sygnał dla przysadki, aby produkować większe ilości TSH. Pomimo stałego pobudzania przysadki i wydzielania TSH, nieprawidłowo funkcjonująca tarczyca i tak nie jest w stanie syntetyzować więcej T3 i T4. Stąd charakterystyczny profil tarczycowy - wysokie TSH z niskim poziomem hormonów tarczycy.

W przypadku niedoczynności tarczycy występują następujące objawy:

  • przyrost masy ciała,
  • chroniczne zmęczenie i osłabienie organizmu,
  • senność,
  • zła tolerancja zimna,
  • sucha skóra, wypadające włosy.

Rzadziej wysoki poziom TSH wynika ze stosowania leków tyreostatycznych czy preparatów z jodem bądź gruczolaka przysadki mózgowej.

Niskie TSH

Niski poziom TSH najczęściej skorelowany jest z wysokim poziomem hormonów tarczycy i wskazuje na nadczynność tego gruczołu. Jeśli na skutek rozwoju wola bądź choroby Gravesa - Basedowa tarczyca syntetyzuje podwyższone ilości hormonów T3 i T4, wtedy przysadka otrzymuje sygnał do ograniczenia syntezy TSH.

Nadczynności tarczycy towarzyszą charakterystyczne objawy:

  • spadek masy ciała,
  • drażliwość i nerwowość,
  • kołatanie serca,
  • uderzenia gorąca,
  • nadmierna potliwość,
  • drżenie rąk,
  • zaburzenia miesiączkowania u kobiet.

Rzadziej spotykane przyczyny niskiego TSH to stosowanie leków sterydowych czy amiodaronu, podeszły wiek.

Czy TSH w normie zawsze oznacza zdrową tarczycę?

Nie zawsze prawidłowy poziom hormonu tyreotropowego jest jednoznaczny z odpowiednią funkcją tarczycy. Jeśli bowiem wynikowi TSH w normie towarzyszy wysoki lub niski poziom hormonów tarczycy, wskazuje to na - odpowiednio - subkliniczną nadczynność lub niedoczynność tarczycy. Jest to stan, w którym brak jest objawów klinicznych choroby tarczycy, ale pojawiają się już nieprawidłowości w funkcjonowaniu gruczołu. Najczęściej takie zmiany subkliniczne poprzedzają rozwój pełnoobjawowej choroby.

Ocena: 5.0