Jak żyć z cukrzycą? Cukrzyca nie musi być groźna

Zastrzyk z insulinyWokół nas żyją tysiące ludzi dotkniętych tą chorobą. Jednak mówi się o niej rzadko, gdyż często ukrywa się pod innymi schorzeniami. I dlatego jest tak niebezpieczna. Kiedy dowiadujemy się o niej, zwykle zdąży już poczynić w organizmie poważne, czasem nieodwracalne szkody. Warto zatem wiedzieć coś na temat tej podstępnej choroby.

Na cukrzycę może zachorować właściwie każdy. Nikt jednak nie musi, przedwcześnie być skazany w jej powikłaniach nawet na kalectwo. Wiele zależy od nas samych.

Czym jest cukrzyca?

Cukrzyca to zaburzenie przemiany materii sprawiające, że organizm nie może prawidłowo zagospodarować węglowodanów (cukrów). Substancje, które są mu niezbędne do życia, stanowią źródło energii, budulec dla komórek - raptem stają się jego wrogiem. Dlaczego tak się dzieje? Każdy rodzaj cukru zawarty w pokarmach jest najpierw przetwarzany w przewodzie pokarmowym na glukozę. Dopiero w takiej postaci przenika do krwiobiegu. Tu "wychwytuje" go insulina (hormon produkowany przez trzustkę) i transportuje do komórek. Kiedy insuliny jest za mało, tkanki są źle odżywione, gdyż dociera do nich niewystarczająca ilość glukozy, natomiast we krwi jest jej za dużo. Zaczyna się cukrzyca. Jeśli taka sytuacja trwa długo, dochodzi do zablokowania naczyń krwionośnych, tętnic doprowadzających krew do różnych organów - do serca, mózgu, nerek, oczu, kończyn. Na skutek niedokrwienia, niedotlenienia zaczynają one chorować.

Można tego uniknąć

Jeśli w porę podejmie się niezbędne środki zaradcze (odpowiednie leczenie, dieta, ruch), można prowadzić normalne życie i przeciwdziałać wszystkim groźnym konsekwencjom cukrzycy, do których należą:

  • zawał serca,
  • zator,
  • utrata wzroku,
  • impotencja,
  • amputacja kończyn,
  • choroby nerek, kończące się zwykle dializą lub transplantacją.

Na cukrzycę choruje jednak coraz więcej ludzi, niektórzy mówią nawet o epidemii. Dlatego właśnie wprowadzono pewne zmiany do jej diagnozowania. Dotychczas uważano, że dopuszczalne stężenie glukozy we krwi na czczo wynosi 140 mg/dl.

Jakiś czas temu Amerykańskie Towarzystwo Cukrzycowe, a także Światowa Organizacja Zdrowia obniżyły ten wskaźnik do 126 mg/dl. Ustalono także, że jeśli poziom cukru we krwi na czczo mieści się pomiędzy 110 a 125 mg/dl, to już należy zacząć go obniżać. Może to być bowiem pierwszy sygnał złego przyswajania, tzw. upośledzenia tolerancji glukozy przez organizm.

Nadwaga i otyłość w parze z cukrzycą

Otyłość jest jednym z głównych czynników zwiększających ryzyko zachorowania na cukrzycę (za otyłą uważa się osobę, która waży 20% więcej niż powinna). Stwierdzono, że u ludzi otyłych choroba ta występuje 3-4 razy częściej niż u osób z prawidłową wagą. Przy dużej bowiem nadwadze normalna ilość insuliny może nie wystarczać. Trzustka musi produkować jej znacznie więcej, aby umożliwić wejście glukozy do komórek tłuszczowych, które na dodatek często są oporne na działanie tego hormonu. Taka intensywna praca jest zbyt dużym obciążeniem dla trzustki. Jeśli sytuacja trwa długo, jej możliwości się wyczerpują - w organizmie zaczyna brakować insuliny. Jednakże, otyłość należy do tych czynników ryzyka, na które mamy wpływ. Trzeba po prostu zmienić swój tryb życia i sposób odżywiania się. Należy jednak zwracać uwagę nie tylko na to, ile jemy, ale również na to co jemy. Nie wystarczy ograniczyć się do 1500 kcal dziennie. Diabetolodzy zalecają osobom chorym i zagrożonym cukrzycą stosowanie niskokalorycznej i niskotłuszczowej diety. Posiłki należy spożywać w regularnych odstępach czasu.

Jeśli pacjent cierpi na otyłość, lecz poziom cukru we krwi mieści się w granicach normy, najbardziej odpowiednia dla niego będzie dieta skomponowana tak, by dzienne racje pokarmowe dostarczały organizmowi

  • 25 % tłuszczu,
  • 60-65 % węglowodanów (ale pochodzących głównie z produktów bogatych w błonnik: warzywa strączkowe, mąka owsiana, pieczywo pełnoziarniste),
  • 10 - 15 % białka.

Podobną dietę stosuje się w przypadku osób z nadwagą i podwyższonym poziomem cukru we krwi. Jednak niektórzy lekarze bardzo otyłym pacjentom z podwyższonym poziomem cukru we krwi, zwłaszcza jeśli należą oni do tzw. grupy ryzyka, zalecają dietę o nieco innych proporcjach:

  • 20 % tłuszczu,
  • 40 % węglowodanów,
  • 40 % białka.

Stosowanie odpowiedniej diety w połączeniu z ćwiczeniami pomaga skutecznie zmniejszyć zagrożenie, jakim jest otyłość.

Co jeść przy cukrzycy?

Osoba chora na cukrzycę musi przede wszystkim dbać o utrzymanie prawidłowej wagi. Jeśli poziom cukru we krwi na czczo przekroczy granicę 110 mg/dl, konieczna jest zmiana sposobu odżywiania.

Ogólnie przyjęte tendencje:

  • Jedz w regularnych odstępach czasu. Najlepiej trzy nieduże posiłki oraz 2-3 przekąski w ciągu dnia. Obfite posiłki obciążają trzustkę, co niekorzystnie wpływa na produkcje insuliny.
  • Unikaj nie tylko cukru i słodyczy, ale także tzw. produktów wysoko przetworzonych, np. białego pieczywa, białego ryżu. Zawarty w nich cukier bardzo szybko wchłania się z przewodu pokarmowego do krwiobiegu, co powoduje gwałtowny wzrost poziomu glukozy we krwi. Należy jeść dużo warzyw strączkowych, brązowego ryżu oraz gruboziarnistego pieczywa. Znajdujący się w nich błonnik sprawia, że cukier przedostaje się do krwiobiegu stopniowo i powoli, dzięki czemu insulina lepiej sobie z nim radzi.
  • Spróbuj ograniczyć ilość ziemniaków w swojej diecie, ze względu na obecną w nich skrobię.
  • Zrezygnuj z tłuszczów nasyconych (zwierzęcych), zastępując je nienasyconymi, np. oliwą z oliwek. Staraj się nie łączyć potraw zawierających tłuszcz ze słodkimi składnikami.
  • Włącz do swojej diety ryby, np. łosia (atlantyckiego) i halibuta. Badania wykazały, że tłuszcz ryb, spożywany w dużych ilościach, zmniejsza ryzyko zachorowania na cukrzycę.
  • Nie zapomnij o owocach i warzywach. Są bogatym źródłem błonnika i witamin (m. in. witaminy C), które pomagają w walce z cukrzycą.

Witaminy i minerały na pomoc diabetykom

Większość diabetologów nie zaleca osobom chorym na cukrzycę dodatkowych dawek witamin i minerałów, jeśli nie stwierdzono ich niedoborów. Jednak z przeprowadzonych niedawno badań wynika, że podawanie niektórych z nich może zmniejszyć ryzyko zachorowania na cukrzycę.

Magnez
Jego niedobór może być spowodowany zaburzeniami w produkcji insuliny. Chcąc zaspokoić zapotrzebowanie organizmu na ten pierwiastek, trzeba jeść dużo produktów bogatych w błonnik (roślin strączkowych, zielonych warzyw). Jeśli jednak mimo to w organizmie powstanie niedobór tego minerału, zaleca się podawanie go w ilości od 300 do 350 mg dziennie.

Chrom
Badania wykazały, że pierwiastek ten pomaga unormować poziom glukozy oraz insuliny w organizmie. Dzienne zapotrzebowanie na chrom wynosi 600 mcg. Podaje się go 3 razy dziennie po 200 mcg.

Witaminy C, E
Oba te związki przede wszystkim wzmacniają układ odpornościowy, a ponadto chronią kwasy tłuszczowe przed utlenianiem się, obniżając tym samy poziom złego, odpowiadającego za rozwój miażdżycy cholesterolu (LDL) w e krwi. Ma to olbrzymie znaczenie dla osób chorych na cukrzycę, ponieważ choroba ta przyspiesza zmiany miażdżycowe w tętnicach. Niektórzy lekarze zalecają podawanie diabetykom tych witamin w następujących ilościach: 800 j.m. witaminy E dziennie (badania wykazały, że przyjmowanie w tych właśnie ilościach wpływa także na obniżenie poziomu glukozy we krwi), 500 mg witaminy C dziennie. Jest to szczególnie wskazane dla cukrzyków, u których jednym z towarzyszących objawów choroby jest neuropatia, czyli uszkodzenie układu nerwowego, które dotyczy najczęściej kończyn dolnych.

Powikłania cukrzycowe

Uszkodzenie nerek początkowo objawia się coraz większą utratą białka wraz z moczem (tzw. białkomocz). W miarę rozwoju choroby może dojść do niewydolności nerek. Diabetycy powinni raz w roku przeprowadzić rutynowe badania nerek, m. i. oznaczać ilość białka w moczu na dobę. Niezbędne są także częste kontrole ciśnienia - wysokie zwiększa bowiem uszkodzenie nerek.

U cukrzyków często dochodzi do uszkodzenia nerwów czuciowych stopy. Sprawia to, że narażone są one na różne urazy. A u diabetyków wszelki skaleczenia goją się znacznie gorzej, może dojść wtedy do zgorzeli tkanek.

Retinopatia, czyli uszkodzenie oczu to zmiany zwyrodnieniowe, które cukrzyca bardzo często powoduje w małych naczyniach krwionośnych siatkówki oka. Tworzą się mikrotętniaki, powstają nowe, słabe naczynka włosowate. Na skutek ich pękania dochodzi do wylewów w siatkówce. Nie leczona retinopatia prowadzi do utraty wzroku. Wylewom zapobiega leczenie laserem. Każdy diabetyk powinien być pod stała opieką okulisty, systematycznie badać dno oka oraz ciśnienie w gałce ocznej.

Komentarze