Jeżyny - właściwości, wartości odżywcze, kalorie, cena

JeżynyWielu z nas pamięta, jak dawno temu przemierzało łąki i leśne zagajniki w ich poszukiwaniu. Ich ciemne, soczyste owoce do dziś kojarzone są z jednym z najwspanialszych smaków jesieni. Zapomniane na wiele lat, dziś powracają w wielkim stylu. Jeżyny, bo o nich oczywiście mowa, po raz kolejny udowadniają, że są jednymi z najzdrowszych rodzimych owoców.

I chociaż nadal można je spotkać w lasach i na łąkach, coraz częściej pojawiają się także w przydomowych ogródkach. Hamują procesy starzenia się organizmu, dbają o serce i zapewniają piękny wygląd skóry. Jeśli jesteście ciekawi, jakie dodatkowe właściwości mają jeżyny, zostańcie z nami jeszcze przez chwilę.

Właściwości jeżyn

Kto chociaż raz w życiu zbierał jeżyny, ten wie, że jest to rozłożysty krzew o pędach pokrytych niewielkimi, lecz bardzo ostrymi kolcami, których długość może dochodzić nawet do kilkunastu metrów. Roślina kwitnie od maja do końca lipca. Dojrzałe owoce pojawiają się już na początku sierpnia. Mają słodko-kwaśny smak. Można je spożywać na surowo lub dodawać do wypieków czy sporządzać z nich sok. Warto zaznaczyć, że medycyna niekonwencjonalna wykorzystuje także korzenie oraz liście rośliny do leczenia rozmaitych dolegliwości. Pierwsze wykazują silne działanie moczopędne i znakomicie redukują obrzęki. Z kolei napar z liści jeżyny działa ściągająco, bakteriobójczo i grzybobójczo, co sprawia, że jest wykorzystywany do leczenia ran. W starożytnej Grecji wykorzystywano go z kolei do higieny zębów i dziąseł. Ma także właściwości przeciwkrwotoczne. Jeżyna w dzikiej formie występuje powszechnie na terenie niemal całej Europy. Jest także popularna w Azji oraz Ameryce Północnej.

Uprawa jeżyn

Uprawa jeżyn

Wartości odżywcze jeżyn

Jeżyny to także prawdziwe bogactwo witamin. W niewielkich, ciemnofioletowych owocach można znaleźć przede wszystkim witaminę A oraz kwas askorbinowy. Pierwsza doskonale wpływa na wzrok. Poprawia ostrość widzenia i chroni przed degeneracją plamki żółtej. Wspomaga w tym względzie działanie antocyjanów, które zwalczają stany zapalne siatkówki oraz obniżają ciśnienie krwi w gałce ocznej, przeciwdziałając pośrednio rozwojowi AMD. Wraz z cynkiem oraz witaminą E zapewnia dobrą kondycję skóry. Sprawia, że staje się bardziej elastyczna i wolniej się starzeje. Niebagatelny wpływ na to wykazuje także wspomniana witamina C, biorąca udział w syntezie kolagenu, warunkującego dobrą sprężystość skóry. Kwas askorbinowy stymuluje również układ odpornościowy. To właśnie dlatego jeżyny są zalecane szczególnie jesienią, kiedy wraz z nastaniem chłodnej, kapryśnej pogody, wzrasta ryzyko przeziębień i grypy. Witamina C uszczelnia ponadto naczynia krwionośne i przeciwdziała pojawianiu się żylaków. Co ciekawe, kiedy występuje razem z antocyjanami, tak, jak ma to miejsce w jeżynach, jest o wiele lepiej przyswajalna przez organizm. W owocach jeżyny można znaleźć ponadto wysokie stężenie witamin z grupy B. Związki te wpływają wieloaspektowo na kondycję organizmu. Warunkują odpowiednią pracę układu nerwowego, wspomagają procesy krwiotwórcze oraz dbają o właściwą przemianę materii.

Jeżyny są ponadto bogate w minerały. W ciemnych owocach można znaleźć wysokie stężenie potasu - pierwiastka, który warunkuje prawidłowe ciśnienie krwi. Nie brakuje w nich też magnezu zapewniającego dobrą kondycję układu nerwowego i wpływającego na prawidłowy przebieg metabolizmu. Jeżyny są też cennym źródłem żelaza, warunkującego dobry poziom hemoglobiny we krwi oraz wapnia. Ten ostatni pierwiastek warunkuje odpowiedni stan układu kostnego. Wraz z witaminą K, odpowiedzialną za powstawanie osteokalcyny - białka występującego w tkance kostnej, warunkuje odpowiednią gęstość kości i zapobiega złamaniom.

Jeżyny - cenne źródło przeciwutleniaczy niezastąpionych w walce z nowotworami

Co sprawia, że jeżyny są uważane za jedne z owoców, wykazujących najlepszy wpływ na zdrowie? Przede wszystkim obecność antocyjanów. To związki organiczne, nadające owocom charakterystyczny ciemny kolor. Wykazują właściwości antyoksydacyjne. W praktyce oznacza to, że spożywanie jeżyn znakomicie redukuje stres oksydacyjny, mogący prowadzić do nieodwracalnych zmian w organizmie. Owoce skutecznie zwalczają wolne rodniki - przyczynę uszkodzenia komórek i w konsekwencji ich niewłaściwego namnażania się, prowadzącego do powstawania zmian nowotworowych. Od wielu lat są prowadzone badania naukowe, których celem jest udowodnienie, że owoce jeżyny świetnie sprawdzają się w profilaktyce i wspomagająco w leczeniu raka okrężnicy, prostaty, płuc, żołądka, wątroby oraz piersi. Na tym jednak nie koniec, ponieważ antocyjany pozwalają też zadbać o serce. Wzmacniają mięsień sercowy i niwelują ryzyko odkładania się blaszki miażdżycowej w naczyniach krwionośnych.

Jeżyny wspomagają sprawność umysłową

Zawarte w jeżynach antocyjany wpływają na sprawność umysłową. Naukowcy udowodnili, że regularne spożywanie ciemnofioletowych owoców zwiększa wydajność komórek mózgu. Dzięki temu poprawia się pamięć krótkotrwała oraz koncentracja. Polifenole, jako związki aktywne, chronią też neurony przed degeneracją. Warto jednak zaznaczyć, że w tej kwestii o wiele lepiej sprawdzają się dzikie odmiany jeżyny, niż te, które są uprawiane w ogrodach. Nie można też zapominać o tym, że owoce jeżyny zawierają wysokie stężenie magnezu. To pierwiastek, który znajduje się w synapsach neuronów i warunkuje odpowiedni przekaz impulsów nerwowych.

Jeżyny na PMS i menopauzę

Ciemne owoce jeżyny to także świetne antidotum na kobiece dolegliwości. Zawarte w nich fitoestrogeny pozwalają skutecznie i w naturalny sposób walczyć z objawami napięcia przedmiesiączkowego. Są także niezastąpione w neutralizowaniu objawów menopauzy, w tym wahań nastroju czy uderzeń gorąca. Dodają ponadto energii i wzmacniają siły witalne. W przypadku mężczyzn, jeżyny mają pozytywny wpływ na libido, ponieważ stymulują produkcję testosteronu. Wykazują także pozytywny wpływ na płodność. W tym przypadku niebagatelną rolę odgrywają nie tylko hormony roślinne, ale także witamina E.

Błonnik w walce z cukrzycą, chorobami serca i otyłością

Jeżyny, tak jak większość owoców, są świetnym źródłem błonnika. Ten nierozpuszczalny w wodzie wielocukier nie jest trawiony przez organizm człowieka. Dzięki temu wspomaga rozwój naturalnej mikroflory jelit. Zmniejsza także wchłanianie przez ich ściany cukrów i tłuszczów do krwiobiegu. W ten sposób zapobiega nadmiernemu gromadzeniu się cholesterolu i przeciwdziała rozwojowi cukrzycy. Błonnik zawarty w jeżynach jest niezastąpiony w przypadku osób cierpiących na problemy z wypróżnianiem. Wspomaga bowiem perystaltykę jelit, zapobiegając w ten sposób zaleganiu w nich niestrawionych resztek pokarmowych. Obecność błonnika w jeżynach docenią ponadto osoby, chcące pozbyć się nadmiaru kilogramów lub dążące do utrzymania stałej, prawidłowej masy ciała. Ponadto jest to związek chemiczny, który na długi czas pozostaje w układzie pokarmowym, dając uczucie sytości. W ten sposób hamuje chęć sięgania po niezdrowe przekąski.

Kalorie

Warto zaznaczyć, że owoce jeżyny są niskokaloryczne. W 100 gramach owoców znajdują się zaledwie 43 kalorie. Mają ponadto niski indeks glikemiczny IG=25, co powoduje, że mogą być spożywane przez diabetyków. Naukowcy odkryli ponadto, że jeżyny zawierają związki hamujące działanie enzymów odpowiedzialnych za przyswajanie węglowodanów. Pozwoliło to wysunąć tezę, że owoce te mogą wykazywać skuteczność podobną do leków przeciwcukrzycowych.

Cena jeżyn

Za kilogram świeżych jeżyn bezkolcowych należy zapłacić w okolicach 15-20 zł. Przeważnie jednak, osoby sprzedające jeżyny porcjują je po 250 gram czy też po połowie kilograma. Za syrop z jeżyn cena wynosi około 38 zł, a za sok 100 % można oczekiwać ceny równej 25-30 zł.

Jak spożywać jeżyny?

Jeżyny najlepiej spożywać na surowo. Dlaczego? Ponieważ w ten sposób zachowują najwięcej składników odżywczych. Poddane obróbce termicznej tracą część cennych witamin i minerałów. Aby jednak móc cieszyć się ich smakiem przez cały rok, również zimą, warto sporządzać domowe przetwory. Z owoców jeżyny można przyrządzać dżemy i konfitury. W czasie jesiennej słoty niezastąpiony jest także przygotowany z nich sok, który wspomaga odporność organizmu, a w przypadku przeziębienia czy grypy pomaga szybciej wrócić do zdrowia.

Komentarze