Kłykciny kończyste - przyczyny, objawy, leczenie

Kłykciny kończysteKłykciny kończyste to inaczej brodawki narządów płciowych. Są to zmiany związane z hiperplazją (powiększanie objętości tkanki wskutek zwiększania się liczby jej komórek), zlokalizowane na skórze i błonach śluzowych narządów płciowych. Najczęściej wywołują je takie typy wirusa HPV jak 6 i 11, bardzo rzadko 30, 42, 43, 44, 45, 51, 52 i 54. Zakażenie HPV może obejmować wszystkie okolice narządów płciowych, w tym okolicę okołoodbytową, krocze i otaczającą skórę.

U większości pacjentów, którzy posiadają zmiany okołoodbytnicze mogą także występować zmiany w odbytnicy. U kobiet zmiany najczęściej występują na wargach sromowych, w przedsionku pochwy, na odbycie, czasem przechodzą nawet na pośladki. Mogą pojawiać się także na łechtaczce, cewce moczowej, w pochwie jak również na szyjce macicy. U mężczyzn zmiany występują najczęściej w obrębie worka napletkowego i na żołędzi członka, jak również mogą pojawiać się u ujścia cewki moczowej oraz w okolicy odbytu. U homoseksualistów są szczególnie częste w okolicy odbytu i odbytnicy. Kłykciny bardzo lubią rozwijać się w miejscach ciepłych i wilgotnych.

Objawy kłykcin kończystych

W początkowej fazie choroby pojawiają się tylko maleńkie różowe wykwity, które zazwyczaj nie powodują żadnych dolegliwości. Bardzo często zdarza się, że zostają one niezauważone, szczególnie w przypadku, gdy pojawiają się na pochwie lub szyjce macicy. Takie zmiany może zauważyć lekarz podczas rutynowego badania ginekologicznego. Wraz z rozwojem choroby brodawki narządów płciowych rosną, zlewają się i przybierają kalafiorowaty kształt o zabarwieniu białawym. Nie są one bolesne. Jednak chory może odczuwać świąd, pieczenie, mogą pojawić się również upławy o nieprzyjemnym zapachu, czasem plamienia a nawet krwawienia. Nieleczona choroba prowadzi do powstania tzw. Kłykcin olbrzymich Buschke - Loewensteina, które bolą i krwawią przy najmniejszym dotyku. Brodawki płciowe nie mają potencjału onkogennego, nie naciekają, nie dają przerzutów. Wyjątkiem są jedynie kłykciny olbrzymie, które występują bardzo rzadko i rozwijają się głównie u osób z dużym deficytem odporności i wykazują ograniczoną złośliwość.

Przyczyny kłykcin kończystych

Wrotami zakażenia dla wirusa najczęściej są mikro i makro uszkodzenia nabłonka szyjki macicy, narządów płciowych lub ich okolic. Do tego typu uszkodzeń bardzo często dochodzi podczas stosunków płciowych. Choroba ta jest uznana za weneryczną, ponieważ najczęściej przenoszona jest drogą płciową. Do zakażenia wirusem dochodzi bowiem przede wszystkim przez stosunek płciowy z osobą zakażoną. Dotyka ona bowiem osób prowadzących aktywne życie seksualne. Najczęściej występuje wśród osób pomiędzy 17 a 33 rokiem życia, chociaż może występować wśród wszystkich grup wiekowych. Istnieje aż 60 % szans, że zakażona osoba zarazi swojego partnera już podczas pierwszego stosunku płciowego. Częstość występowania kłykcin kończystych jest jednakowa dla obu płci. W związku z tym, że wrotami zakażenia mogą być nawet niewielkie uszkodzenia naskórka.

Istnieje również nieseksualna droga zakażenia tym wirusem. W takim przypadku możliwość wtargnięcia wirusa następuje wtedy, gdy dojdzie do zetknięcia się uszkodzenia z wirusem np. przez źle wysterylizowane narzędzia w gabinecie ginekologicznym. Powstawaniu kłykcin sprzyjają nieleczone stany zapalne narządu moczowo-płciowego, mogące spowodować mikrouszkodzenia delikatnego nabłonka tych narządów. Ryzyko zakażenia jest większe u osób o osłabionej odporności organizmu, szczególnie po przebiegu różnych ciężkich chorób czy w trakcie ciąży.

Grupa podwyższonego ryzyka

Do grup szczególnie wysokiego ryzyka należą:

  • osoby chore na AIDS,
  • nosiciele wirusa HIV,
  • osoby po transplantacji narządów (u których odporność jest obniżona farmakologicznie, by ich organizm nie odrzucił przeszczepu),
  • chorzy na chorobę Hodgkina,
  • osoby, które przeszły chemioterapię.

W takich przypadkach kłykciny kończyste występują znacznie liczniej oraz są dużo bardziej odporne na zastosowane do ich leczenia środki farmakologiczne. Za czynniki zwiększające ryzyko infekcji wirusem uznaje się także zaniedbania higieniczne, częstą zmianę partnerów seksualnych, palenie papierosów oraz przyjmowanie środków antykoncepcyjnych. W dzisiejszych czasach kobiety coraz częściej stosują antykoncepcję hormonalną, a ona zabezpiecza jedynie przed zajściem w ciążę, a nie chroni przed chorobami przenoszonymi drogą płciową. Dlatego też, jeżeli nie mamy pewności co do stanu zdrowia partnera seksualnego, należy w czasie stosunku używać prezerwatywy. Jej zastosowanie nie zabezpiecza w 100% przed wirusem, ale znacznie zmniejsza ryzyko zakażenia HPV, a także innymi chorobami przenoszonymi drogą płciową. Znacznie podwyższonym ryzykiem zachorowalności obciążone są również osoby, które decydują się na kontakty homoseksualne.

Czas inkubacji wirusa, czyli czas od momentu wtargnięcia do pojawienia się zmian chorobowych, może wynosić od kilku tygodni do kilku miesięcy lub nawet lat. Zakażenie wirusem nie zawsze prowadzi do pojawienia się objawów choroby, czyli powstania widocznych kłykcin. Wirus może być obecny w głębokich warstwach nabłonka znajdując się w tzw. Stadium utajonym. Wówczas chory nie wie o istnieniu wirusa i nieświadomie staje się źródłem zakażenia dla innych. Pod wpływem różnego rodzaju czynników np. większego osłabienia odporności, może dojść do uaktywnienia się wirusa i pojawienia się kłykcin. Kłykciny kończyste lubią nawracać, ponieważ wirus jest obecny w organizmie człowieka już do końca życia. Kobieta, która jest zarażona wirusem HPV, podczas naturalnego porodu może zarazić swoje nowonarodzone dziecko. Dlatego u kobiet w ciąży stwierdzenie obecności HPV jest wskazaniem do wykonania cesarskiego cięcia, aby uniknąć przeniesienia się wirusa na dziecko.

Leczenie kłykcin kończystych

W leczeniu kłykcin kończystych stosuje się różne metody terapeutyczne. Istnieje duży wybór środków leczniczych, ale żaden z nich nie jest w 100 % skuteczny. Leczenie nie powinno doprowadzić do tworzenia się blizn, nie powinno być też zbyt agresywne i bolesne. Najintensywniejsza terapia powinna dotyczyć brodawek, które mogą ulec transformacji nowotworowej np. brodawki Buschke Loewensteina lub brodawki u osób z obniżoną odpornością. Leczenie jest trudne i długotrwałe, istnieje możliwość nawrotów choroby. Układ odpornościowy człowieka podejmuje bowiem walkę z wirusem i potrafi sam wytworzyć skuteczne przeciwciała. Do najbardziej skutecznych metod, które obecnie są stosowane w leczeniu możemy zaliczyć zarówno środki farmakologiczne jak i metody chirurgiczne.

Metody leczenia kłykcin kończystych farmakologiczne

Kremy lub żele zawierające podofilotoksynę lub podofilinę
Kremy lub żele zawierają podofitoksynę lub podofilinę, czyli składniki hamujące podział komórek. Podofilina jest głównym środkiem cytostatycznym używanym w leczeniu kłykcin. Związek ten znajduje się w jabłkach Podophyllum peltatum. Podofilinę stosuje się w postaci 20% roztworu. Jest to ekstrakt roślinny, dlatego cechuje się dużą zmiennością i produkowane z niej preparaty są niejednolite pod względem składu. Preparaty należy stosować na zmiany powstałe w obrębie błon śluzowych. Niewłaściwe zastosowanie roztworu podofiliny może spowodować objawy toksyczne pod postacią: nudności, wymiotów, bólu brzucha, biegunki, uszkodzenia szpiku, wątroby a nawet mięśnia sercowego.

Z uwagi na wysoką toksyczność, a niską skuteczność podofiliny, niektórzy lekarze nie zalecają jej stosowania. Zaleca się natomiast stosowanie padofilotoksyny, która jest oczyszczoną podofiliną o znacznie mniejszej toksyczności. Stosuje się ją w postaci 0, 5% roztworu, 2 razy dziennie przez 3 dni w tygodniu. Jest ona skuteczniejsza w leczeniu niż podofilina, ale nie można stosować jej u kobiet w ciąży, gdyż może wywołać poronienia.

Leki cytostatyczne oparte na 5 fluorouracylanie
Leki cytostatyczne oparte na 5-fluorouracylu są stosowane bardzo rzadko w leczeniu kłykcin kończystych. Tą metodę terapii stosuje się tylko w przypadku niewielkich zmian, gdyż nie zaleca się stosowania preparatu na duże powierzchnie ciała. Są to 5% kremy lub maści, które aplikuje się raz dziennie tylko i wyłącznie na zmiany chorobowe. W czasie leczenia mogą wystąpić takie objawy niepożądane jak: ból, świąd, podrażnienie, pieczenie, obrzęki, bliznowacenia, zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Kobiety podczas leczenia powinny stosować antykoncepcję, gdyż lek wykazuje działanie teratogenne. Kobiety w ciąży i dzieci mają całkowite przeciwwskazanie do leczenia.

Preparaty zawierające interferon alfa
Preparaty zawierające interferon alfa mają za cel wywołanie odpowiedzi autoimmunologicznej organizmu, czyli pobudzenie naturalnej odporności. Interferon alfa jest cytokininą o działaniu przeciwwirusowym. Można go podawać bezpośrednio do zmiany skórnej, często robi się tak przy chirurgicznym usunięciu brodawki. Dzięki temu ryzyko nawrotu choroby jest znacznie mniejsze. Przy dużej liczbie zmian skórnych interferon stosowany jest w formie iniekcji podskórnych.

Imikwimod
Imikwimod jest najnowszym lekiem do stosowania miejscowego. Charakteryzuje się dużą skutecznością. Stosuje się go jako 5% krem. Jego zastosowanie pobudza naturalną odporność organizmu poprzez indukowanie prozapalnych cytokin oraz powoduje zmniejszenie kopii wirusa. Zmiany zapalne ustępują już po kilku tygodniach leczenia. W badaniach kontrolnych nawrót choroby stwierdza się u niewielkiej liczby osób. Imikwimod jest lekiem bezpiecznym. Nie stwierdzono żadnych reakcji ogólnoustrojowych z jego aplikacją. Czasem obserwuje się miejscowe odczyny o charakterze zapalnym, które są na ogół miernie nasilone. Występuje wtedy zaczerwienienie, obrzęk oraz uczucie pieczenia, niekiedy pojawiają się nadżerki, bardzo rzadko powierzchowne owrzodzenia. Wtedy przerywa się leczenie aż do momentu wygojenia się zmian zapalnych. Imikwimod można również stosować u dzieci, ale w dawkach, które nie wywołują dużych odczynów zapalnych.

Cidofovir
Cidofovir ma bardzo szeroki zakres działania. Jest np. stosowany dożylnie w leczeniu zapalnym siatkówki oka u osób chorych na AIDS. Wykazuje on też działanie przeciwko HPV. Jest on też stosowany miejscowa na kłykciny narządów płciowych i odbytu.

Metody leczenia kłykcin kończystych chirurgiczne

Koagulacja chemiczna
Koagulacja chemiczna, czyli inaczej niszczenie chorobowo zmienionej tkanki przez specjalistyczne preparaty chemiczne. Najskuteczniejszy jest kwas trójchlorooctowy w stężeniu nie większym niż 85%. Jest on nakładany przez lekarza na brodawki płciowe za pomocą specjalnego aplikatora. Zabieg powinien być powtarzany co tydzień aż do momentu całkowitego wyleczenia. Najbardziej skuteczne działanie wykazuje on na niewielkich, niezrogowaciałych kłykcinach. Może on być stosowany u kobiet ciężarnych, ale rzadko się to robi ze względu na dużą bolesność zabiegu. Po koagulacji chemicznej na skórze nie powstają blizny.

Krioterapia
Krioterapia również stosowana jest w leczeniu kłykcin kończystych. W zależności od rozległości zmian, albo ma ona charakter natryskowy, albo używa się aplikatorów zamkniętych, które są schłodzone ciekłym azotem lub podtlenkiem azotu. Do ustąpienia zmian potrzebne jest czasem nawet wielokrotne powtarzanie zabiegu. Wadą krioterapii jest to, że po jej zastosowaniu brodawki płciowe często nawracają. Zazwyczaj pojawiają się już po kilku lub po kilkunastu miesiącach po zakończeniu leczenia.

Laseroterapia
Laseroterapia jest jedną z najczęściej polecanych metod leczenia kłykcin. Najczęściej stosuje się lasery CO2. Jest to bezpieczny zabieg. Nawrót choroby występuje u ok 12% leczonych. Właśnie przez laseroterapię najczęściej usuwa się brodawki olbrzymie. Nie ma tez żadnych przeciwwskazań do wykonania zabiegu u kobiet w ciąży, gdyż nie powoduje on takich działań niepożądanych jak poronienie, krwawienie, zakażenie czy poród przedwczesny. Jako lepszy efekt laseroterapii i zapobieganiu nawrotom jest podawanie podczas leczenia interferonu alfa.

Wycięcie chirurgiczne
Wycięcie chirurgiczne jest stosowane najczęściej w przypadku dużych zmian, rozległych lub nawracających zmian. Wykonuje się go przy znieczuleniu miejscowym (krem) lub gdy zachodzi taka potrzeba ogólnym. Zabieg zaleca się wykonywać nożyczkami. Właściwe cięcie powinno być wykonane w warstwie siateczkowej skóry, gdyż jest ona bardzo unaczyniona i rana goi się bardzo szybko bez powstawania blizn.

Wulwektomia
Wulwektomia jest to zabieg podczas którego zostają wycięte zewnętrzne narządy płciowe kobiety. Usuwa się wargi sromowe większe, błonę śluzową dolnej ściany pochwy i węzły chłonne pachwinowe. Stosuje się go tylko wtedy, gdy inne metody leczenia zawodzą.

Komentarze