Ksylitol - cukier brzozowy: właściwości, kalorie, cena

Ksylitol, cukier brzozowyKsylitol - alkohol cukrowy, cukier brzozowy. Słodki smak od wielu lat kojarzony jest nie tylko z zastrzykiem energii, ale przede wszystkim z przyjemnością płynącą z jedzenia. I chociaż naukowcy z niemal całego świata biją na alarm, pokazując ciemne strony sacharozy, wielu ludzi nadal nie potrafi wyeliminować cukrów w swojej diecie. Te z kolei w wielu przypadkach są przyczyną otyłości i szeregu schorzeń metabolicznych.

Prowadzą do cukrzycy, niszczą zęby i działają zabójczo na przewód pokarmowy. Co ważne, tradycyjne węglowodany są substancjami uzależniającymi. W dobie szeroko zakrojonych badań nad cukrami, miłośnicy słodyczy nie powinni mieć jednak zbyt wielu powodów do obaw. Być może trudno w to uwierzyć, lecz istnieją powszechnie dostępne preparaty, które świetnie zastępują węglowodany i dodatkowo wykazują działanie pozytywne dla zdrowia. Jedną z substancji, która przeżywa obecnie renesans jest ksylitol. Liczący ponad dwieście lat cukier brzozowy, został odkryty już pod koniec XIX wieku i od tej pory udowadnia, że jest świetną alternatywą dla sacharozy. Kluczem do sukcesu jest odmienna budowa cząsteczki. Ksylitol w przeciwieństwie do doskonale znanej sacharozy, laktozy czy fruktozy jest zaliczany do grupy alkoholi posiadających pięć atomów węgla. Dla porównania w molekułach węglowodanów można znaleźć sześć atomów tego pierwiastka. Powoduje to zupełnie inne oddziaływanie na ustrój i stawia cukier brzozowy jako numer jeden w rankingu słodyczy dobrych dla zdrowia.

Historia cukru brzozowego

Ojczyzną ksylitolu jest Finlandia. To właśnie w Skandynawii od wieków jest on pozyskiwany w tradycyjny sposób z drewna brzozowego. I chociaż występuje także w innych owocach, między innymi w jagodach czy truskawkach, ten rodzaj produkcji jest zdecydowanie najbardziej opłacalny. Z Finlandii ksylitol dotarł do Europy Zachodniej. Naukowcy z Niemiec oraz Francji tworzyli z drewna brzozowego słodki syrop o gęstej konsystencji. Cukier brzozowy w postaci kryształów, dokładnie taki jaki znamy obecnie, posiada jednak o wiele krótsza historię. Po II wojnie światowej, w wyniku deficytów klasycznej sacharozy, zaczęto stosować alternatywne źródła węglowodanów. Na szeroką skalę zaczęto interesować się ksylitolem. Najwięcej produkowano go w rodzimej Finlandii, objętej po 1945 roku blokadą handlową, uniemożliwiającą eksport cukru buraczanego.

Co ciekawe, badania prowadzone kilka lat później wykazały, że mieszkańcy Skandynawii spożywający ksylitol wyróżniają się doskonałym stanem uzębienia. Zainspirowało to naukowców do odkrywania prozdrowotnych właściwości cukru brzozowego. W latach 60. XX wieku ksylitol był słodzikiem zalecanym diabetykom. Ogromne zastosowanie znalazł w Niemczech, Szwajcarii, Związku Radzieckim oraz Japonii. Tam również dodawano go do kroplówek, aplikowanych pacjentom po operacjach czy w stanach wyczerpania organizmu. Atutem cukru brzozowego był przede wszystkim fakt, że z jednej strony dodaje energii, z drugiej zaś świetnie sprawdza się w przypadku chorych cierpiących na cukrzycę oraz osób z nietolerancją glukozy. W tym samym czasie ksylitol zaczęto też wykorzystywać w warunkach domowych w niemal całej Europie Zachodniej. Z kolei w 1975 roku w Finlandii po raz pierwszy wyprodukowano gumę do żucia na bazie cukru brzozowego, której zadaniem była profilaktyka chorób jamy ustnej.

Ksylitol - kalorie, indeks glikemiczny

Ksylitol jest związkiem chemicznym zaliczanym do grupy alkoholi polihydroksylowych. W naturalnych warunkach występuje w niewielkich ilościach w owocach oraz warzywach. Co ciekawe, jest także syntetyzowany przez organizm człowieka w wyniku przemian metabolicznych. To także często spotykany dodatek do żywności oznaczany symbolem E967. W cząsteczce ksylitolu jest 5 atomów węgla, czym zdecydowanie różni się od cukrów 6-cio węglowych: glukoza, fruktoza (cukier owocowy) i 12-sto węglowych: sacharoza, laktoza (cukier mlekowy). Główną zaletą cukru brzozowego jest fakt, że w przeciwieństwie do sacharozy czy fruktozy, tworzy zasadowe środowisko w organizmie. Nie fermentuje w przewodzie pokarmowym, nie zakwasza ustroju i tym sposobem nie prowadzi do poważnych schorzeń układu pokarmowego.

Ksylitol, E967

Struktura chemiczna ksylitolu

Jego atutem jest także bardzo niski indeks glikemiczny IG=8 oraz o około 40% niższa kaloryczność niż w przypadku cukru z buraków cukrowych - 100g ksylitolu to 240 kcal.  (dla cukru buraczanego to około 390 kcal.).

Spalanie ksylitolu odbywa się w zasadzie niezależnie od insuliny, co sprawia, że świetnie sprawdza się w przypadku diabetyków. Pozwala utrzymać stały poziom cukru we krwi, nie obciąża trzustki i reguluje stężenie insuliny we krwi. Jednocześnie zmniejsza zapotrzebowanie organizmu na produkty o słodkim smaku, redukując w ten sposób ryzyko sięgania po przekąski szkodliwe dla zdrowia. Powoduje również uczucie sytości. Warto także pamiętać o tym, że cukier brzozowy zwiększa wrażliwość organizmu na działanie insuliny, co może okazać się doskonałym sposobem profilaktyki cukrzycy typu II.

W trosce o dobry stan jamy ustnej

Jedną z najważniejszych zalet ksylitolu jest jego pozytywne oddziaływanie na stan zębów i dziąseł. Klasyczne cukry, w tym także sacharoza oraz fruktoza, już w początkowym etapie trawienia odbywającym się w jamie ustnej ulegają fermentacji. W wyniku tego procesu dochodzi do tworzenia się kwasów sprzyjających rozwojowi bakterii. Te ostatnie powodują uszkodzenie szkliwa zębów i są głównym powodem powstawania próchnicy. Drobnoustroje, szczególnie szczepy należące do Streptococcus mutans, są także przyczyną wielu chorób dziąseł. Należy również podkreślić, że łatwo przedostają się do krwi i w efekcie mogą prowadzić do uszkodzenia rozmaitych tkanek, w tym także mięśnia sercowego. Ksylitol z kolei wykazuje właściwości bakteriobójcze oraz grzybobójcze, dzięki czemu świetnie radzi sobie z drobnoustrojami bytującymi w jamie ustnej. Nie tylko redukuje ryzyko powstania próchnicy, ale też hamuje proces degradacji zębów pod wpływem działania bakterii.

Cukier brzozowy posiada łagodny miętowy aromat, co powoduje uczucie chłodu w jamie ustnej i, sprzyjając wydzielaniu śliny, przywraca odpowiednie pH oraz redukuje nieprzyjemny zapach z ust. Jest zalecany osobom cierpiącym na uczucie suchości w ustach powodowane rozmaitymi schorzeniami lub będące wynikiem przyjmowania określonych leków. Warto także wspomnieć o tym, że związek ten świetnie remineralizuje szkliwo zębów, co sprawia, że może prowadzić do zniwelowania jego drobnych ubytków. Badania prowadzone na Harvard School of Dental Medicine dowodzą, że regularne stosowanie gumy do żucia z ksylitolem, zmniejsza częstość przypadków stomatologicznych o 30-60%. Co ciekawe, regularne spożywanie cukru brzozowego, zmniejsza ryzyko powstawania zajadów w kącikach ust.

Ksylitol wspomagający układ pokarmowy

Cukier brzozowy wpływa ponadto pozytywnie na pozostałe odcinki przewodu pokarmowego. Nie ulega fermentacji, dzięki czemu nie prowadzi do nadkwasoty żołądka. W efekcie redukuje ryzyko powstawania nadżerek błony śluzowej, prowadzących w konsekwencji do rozwoju choroby wrzodowej. Jako związek chemiczny o silnym działaniu bakteriobójczym znacząco hamuje rozwój drobnoustrojów Helicobacter pylori odpowiedzialnych w znacznej mierze za powstawanie schorzeń żołądka. Warto także pamiętać o tym, że ksylitol jest metabolizowany przede wszystkim w jelicie cienkim, co pozwala na odciążenie wątroby. Tworząc zasadowe środowisko, działa jak naturalny prebiotyk. Sprzyja rozwojowi pożytecznych bakterii, dbając o prawidłowy stan flory jelitowej, co sprawia, że jest zalecany pacjentom po kuracji antybiotykowej. Należy także podkreślić, że cukier brzozowy wykazuje działanie grzybobójcze, dzięki czemu hamuje rozwój drożdżaków w przewodzie pokarmowym. Jako substancja w niewielkim stopniu przyswajalna przez grzyby, nie stanowi dla nich pożywki, tak jak klasyczna sacharoza.

Ksylitol na Zdrowe kości

Sięgając po słodycze, nie można zapominać również o tym, że sacharoza, fruktoza czy laktoza to substancje sprzyjające demineralizacji kości. W połączeniu z czynnikami metabolicznymi oraz nieprawidłową gospodarką hormonalną organizmu ich długotrwałe i nadmierne spożywanie może być jedną z przyczyn pojawienia się osteoporozy. Dzieje się tak w wyniku fermentacji cukrów, powodujących zakwaszenie organizmu. Ustrój, chcąc wyrównać pH, pobiera alkaliczne jony wapnia z kości i zębów, prowadząc do ich znacznego niedoboru. W efekcie osteoporoza przestaje być dzisiaj jedynie problemem kobiet w okresie menopauzy, ale także rozwija się u bardzo młodych osób, a nawet u dzieci. Stosowanie ksylitolu jako zamiennika klasycznych węglowodanów sprzyja dobrej kondycji kośćca i jednocześnie nie skłania do całkowitej rezygnacji ze słodyczy.

Cukier brzozowy posiada bowiem właściwości zasadotwórcze, co powoduje, że sprzyja wbudowywaniu cząsteczek wapnia do kości. Badania prowadzone na przestrzeni ostatnich lat dowiodły, że regularne spożywanie ksylitolu przyczynia się do poprawy gęstości kości i jednocześnie przeciwdziała rozwojowi osteoporozy. Specjaliści z zakresu dietetyki oraz pediatrii zalecają także zastąpienie sacharozy ksylitolem również w przypadku dzieci po ukończeniu 3 roku życia, których układ kostny rozwija się i dlatego potrzebuje czynników wspomagających remineralizację. Warto także podkreślić, że cukier brzozowy stymuluje produkcję kolagenu w organizmie. W ten sposób opóźnia procesy starzenia się skóry i redukuje zmarszczki, gwarantując nie tylko świetną kondycję ustroju, ale także młody wygląd.

Lek na odporność

Ksylitol to także znakomity środek wspomagający odporność organizmu. Jego wielopłaszczyznowe działanie stanowi skuteczną broń w walce z infekcjami, a także jest świetnym sposobem profilaktyki. Cukier brzozowy wykazuje przede wszystkim właściwości bakteriobójcze. Doskonale sprawdza się jako składnik płukanki do gardła, niwelującej objawy zakażenia drobnoustrojami. Jest także stosowany jako preparat do irygacji jamy nosowej oraz zatok. Pomaga nie tylko pozbyć się bakterii, ale także skutecznie hamuje ich dalsze namnażanie się, powodujące rozwój infekcji. Ksylitol jest ponadto składnikiem wielu kropli do nosa, które z jednej strony łagodzą obrzęk śluzówki, z drugiej z kolei walczą z przyczyną nieżytu. Zażywanie cukru brzozowego jest także wskazane osobom cierpiącym na alergię oraz chorym na mukowiscydozę. Ciepła herbata z cytryną i ksylitolem zamiast klasycznego cukru lub miodu może być stosowana w przypadku przeziębień bądź grypy. Cukier ten, w przeciwieństwie do produktów pszczelarskich, nie traci swoich właściwości pod wpływem działania wysokich temperatur.

Ksylitol chiński czy fiński - który wybrać?

Ksylitol jest otrzymywany z ksylanów. To polisacharydy występujące w ścianie komórkowej niemal wszystkich roślin, co nie zmienia faktu, że poszczególne gatunki zawierają go więcej niż inne. Początkowo cukier ten, jak sama nazwa wskazuje, był produkowany wyłącznie z brzozy. Badania prowadzone na przestrzeni wielu lat dowiodły jednak, że można go otrzymywać również z innych roślin, w tym także z kukurydzy. Produkcja ksylitolu z kukurydzy jest znacznie tańsza i prowadzi się ją na szeroką skalę przede wszystkim w Chinach. Związek ten otrzymywany jest tu głównie z pomocą bakterii oraz drożdży, które wytwarzają go w wyniku fermentacji. Stosuje się także kwasową hydrolizę biomasy, będącą procesem szkodliwym dla środowiska naturalnego. Użycie środków chemicznych oraz modyfikacja genetyczna jakiej poddawana jest kukurydza sprawiają jednak, że chiński ksylitol jest zdecydowanie mniej wartościowy i może wykazywać negatywne skutki dla zdrowia. Z tego względu zaleca się sięganie po ksylitol pochodzący z Finlandii, gdzie do dziś powstaje on według tradycyjnej receptury - bez wykorzystania bakterii oraz grzybów. I chociaż do jego produkcji również potrzebne są rozmaite substancje chemiczne, Skandynawscy producenci dbają o to, aby były one całkowicie bezpieczne dla zdrowia i nie powodowały obniżenia wartości produktu końcowego.

Cena ksylitolu

Cena ksylitolu fińskiego otrzymywanego z brzozy to około 22-32zł za kilogram produktu w zależności od producenta.

Ocena: 5.0

Komentarze