Likopen - czym jest? Jego właściwości, działanie, wpływ na organizm człowieka

Likopen - wzór chemicznyLikopen jest substancją z grupy karotenoidów o bardzo silnych właściwościach przeciwutleniających. Stanowi naturalny pigment u roślin i zwierząt. Wzór sumaryczny wynosi C40H56. W 1873 r. odizolowano związek, który był odpowiedzialny za czerwoną barwę owocu przełaja pospolitego (Tamus communis).

W 1875 r. Pierre-Marie-Alexis Millardet odizolowała ten sam barwnik z pomidora, a następnie otrzymała jego kryształy zawierające również inne karotenoidy. Pierwsze kryształy czystego likopenu otrzymał Edward Schunck. Jest to substancja hydrofobowa. Dobrze rozpuszcza się w heksanie, benzenie, chloroformie, acetonie, eterze. Człowiek nie jest w stanie sam wytworzyć sobie sam tą substancje w organizmie, dlatego należy ją uzupełniać poprzez dietę bogatą w ten związek. Likopen jest trawiony w żołądku i dwunastnicy. Wspólnie z monoglicerydami i wolnymi kwasami tłuszczowymi współtworzy agregaty, które pozwalają na utrzymanie ich w środowisku wodnym w postaci roztworu micelarnego. Później przy pomocy chylomikronów, które tworzą się w enterocytach wydzielane są do naczyń chłonnych i dostarczane pomiędzy wątrobą a tkankami jako lipoproteiny.

Stężenie likopenu w tkankach jest zróżnicowane. Poziom w osoczu waha się od 50 do 900 nmol/l. Ilość likopenu w organizmie obniża się wraz z wiekiem. Dostępność i absorpcja likopenu są zależne od ich przetwarzania oraz ilości tłuszczu w posiłku.

Właściwości i działanie likopenu

Wysoka zawartość likopenu we krwi może mieć wpływ na zredukowanie ryzyka zachorowania na nowotwory lub choroby serca. Ulega rozpadowi na skutek promieniowania X oraz UV. Likopen jako jeden z wielu karotenoidów ma bardzo silne działanie przeciwutleniające. Łatwo reaguje z tlenem i jego reaktywnymi formami. Może odgrywać istotną rolę w metabolizmie cholesterolu, dlatego że zapobiega on utlenianiu formy LDL cholesterolu oraz obniża ogólny jego poziom w organizmie. Zatem przyczynia się do zapobiegania występowania chorób układu krążenia. Osoby, które spożywają w dużych ilościach produkty z wysoką zawartością likopenu w swoim składzie, są mniej narażone na odkładanie się płytek miażdżycowych w naczyniach krwionośnych. Likopen jest odpowiedzialny również za obniżenie ciśnienia krwi u osób chorujących na nadciśnienie. Niektóre badania dowodzą, że osoby z wysokim poziomem likopenu w osoczu krwi są mniej zagrożone zawałem mięśnia sercowego, nowotworem piersi u kobiet, rakiem prostaty lub rakiem szyjki macicy. Ponadto z badań wynika, że związek ten zmniejsza syntezę cholesterolu w hodowlach makrofagów przez hamowanie reduktazy HMGCoA.

Likopen wykazuje również silne właściwości przeciwnowotworowe oraz antymutagenne poprzez zahamowanie wytwarzania się wolnych rodników w organizmie, utrudnianie tworzenia się związków nowotworowych oraz zahamowanie nienaturalnego podziału komórkowego w organizmie. Badania medyczne wykazują pozytywną zależność pomiędzy spożywaniem produktów bogatych w likopen a zachorowalnością na raka. Osoby, które spożywają dużą ilość pomidorów, mają wysokie stężenie likopenu w osoczu krwi.

Ryzyko na zachorowanie na raka u takich osób jest niższe niż u osób z niskim stężeniem tej substancji we krwi. Likopen wykazuje także działanie indukujące apoptozę. Zwiększa płynność i przepuszczalność błon komórkowych, co ma pozytywny wpływ na odpowiedź antyoksydacyjną poszczególnych komórek. Chroni lipidy błony komórkowej przed reakcją z wolnymi rodnikami. Zwiększa efektywność działanie przeciwrodnikowego witamin A i E.

W odpowiedzi na stres oksydacyjny likopen aktywuje geny kodujące, np. oksygenazę hemową (odpowiedzialną za rozkładanie hemu - składnika hemoglobiny), reduktazę glutationową, ligazę glutationowo-cysteinową. Jest odpowiedzialny za inicjację procesu apoptozy komórek. Jest to cecha pozytywna w przypadku komórek uszkodzonych, które mogą się na nowo tworzyć. Istnieją doniesienia naukowe, że likopen wykazuje działanie hamujące rozwój nowotworów w przypadku raka prostaty, jelita oraz chłoniaka.

Gdzie naturalnie występuje likopen?

Likopen naturalnie występuje w dużych ilościach w pomidorach. Otrzymuje się go z roślin poprzez ekstrakcję rozpuszczalnikami organicznymi w wysokiej temperaturze, pod zwiększonym ciśnieniem. Dodanie celulazy lub pektynazy polepsza efekt wyodrębnienia się likopenu z rośliny. Związek ten występuje także w takich owocach i warzywach jak: arbuz, gujawa różowa, papaja, grejpfrut różowy, marchew, dzika róża, dynia, batat, morela. Badania wskazują na istotne działanie karotenoidów na nasz organizm, a w szczególności likopenu, który jest ich głównym przedstawicielem, a który ma ochronne działanie przeciwko nowotworom, chorobom układu krążenia, układu nerwowego. Dlatego warto jest wzbogacić dietę w pomidory oraz ich przetwory i działać profilaktycznie.

Ocena: 5.0

Komentarze

data-matched-content-rows-num="1,4" data-matched-content-columns-num="4,1" data-matched-content-ui-type="image_stacked" data-ad-format="autorelaxed">