Mięśniaki macicy - przyczyny, objawy, leczenie, rodzaje

Mięśniaki macicyMięśniaki macicy to zmiana chorobowa często diagnozowana przez lekarzy ginekologów. Są to łagodne guzy o charakterze włókniaków, które rozwijają się w jej ścianach. Mogą one pojawić się w każdym wieku. Zdarza się, że nie dają one żadnych objawów, dlatego tak ważne jest wykonywanie profilaktycznego badania ginekologicznego raz w roku.

Mięśniaki mogą negatywnie wpływać na samopoczucie, powodując bóle brzucha, krwotoczne miesiączki prowadzące do anemii, a także utrudniać zajście w ciążę, niekorzystnie wpływać na jej przebieg oraz poród. Mięśniaki nie zawsze wymagają usunięcia. Niewielkie zmiany niedające objawów, podlegają jedynie obserwacji lub leczeniu zachowawczemu.

Przyczyny mięśniaków

Włókniaki macicy, czyli mięśniaki to łagodne guzy gładkokomórkowe, które w bardzo rzadkich przypadkach złośliwieją, przeistaczając się w mięsaki gładkokomórkowe (poniżej 1% przypadków).

Mięśniaki stanowią aż 95% wszystkich diagnozowanych łagodnych guzów narządu rodnego. Występują one bardzo często, bo u co piątej kobiety w wieku powyżej 35 lat, oraz u co drugiej miesiączkującej 50-latki. Etiologia powstawania mięśniaków nie jest do końca poznana. Przyczyn ich tworzenia się upatruje się w czynnikach:

Hormonalnych
Tutaj do ich powstania może przyczynić się zarówno zbyt wysoki poziom estrogenów i zwiększona wrażliwość na nie, jak i podwyższony poziom progesteronu.

Mechanicznych
Te łagodne guzy mogą pojawić się na przykład w wyniku urazów powstałych podczas wyłyżeczkowania jamy macicy z powodu innych chorób. Komórki mogą zareagować na uraz, tworząc bliznowce i guzy.

Genetycznych
Zanotowano zwiększony odsetek zachorowań u pacjentek, u których występuje rodzinne obciążenie tą chorobą. Bardzo ważny w diagnostyce choroby jest więc wywiad z pacjentką.

Na zwiększone ryzyko zachorowania może wpłynąć również:

  • długi okres miesiączkowania,
  • wystąpienie pierwszej miesiączki przed 10 rokiem życia,
  • a także otyłość i nadwaga,

ponieważ nadmiar tkanki tłuszczowej wzmaga produkcję estrogenów. Badania wykazały, że każde 10 kg ponad prawidłową masę ciała zwiększa ryzyko zachorowania na mięśniaki aż o 20%. Zachowanie prawidłowej masy ciała jest więc niezwykle istotnym czynnikiem w profilaktyce tej choroby.

Rodzaje i objawy mięśniaków macicy

Mięśniaki to guzy zbudowane z tkanki mięśniowej takiej samej jak ta budująca ściany macicy. Rzadko występują one pojedynczo. Raczej spotyka się kilka, a nawet kilkanaście jednocześnie. Ich wielkość może wahać się od 2-3 cm, aż po bardzo znaczne rozmiary. Zdarza się, że wykrywane są nawet guzy wielkości piłki futbolowej. Jednak najczęściej zmiany chorobowe nie przekraczają 12 centymetrów. Mogą one również mieć charakter uszypułowany i występować zarówno na zewnątrz, jak i wewnątrz macicy.

Ze względu na usytuowanie guzy te dzielimy na:

  • podsurowicówkowe, które pojawiają się na zewnątrz macicy i rosną w stronę jamy brzusznej.
  • śródścienne, które rozwijają się w ścianie macicy i powodują jej powiększanie się wzdłuż, wszerz oraz w poprzek,
  • podśluzówkowe, które z kolei rozrastają się do środka macicy.

Objawy mięśniaków

Są one ściśle uzależnione właśnie od ich umiejscowienia oraz wielkości. Ze względu na rodzaje mięśniaków mogą one być następujące:

1. Mięśniaki podsurowicówkowe i śródścienne

Często uciskają sąsiadujące narządy wewnętrzne, co powoduje ból. Bywa on podobny do tego, który występuje w przypadku rwy kulszowej. Tak umiejscowione guzy mogą powodować zwiększone parcie na pęcherz i odbytnicę, zaleganie lub nietrzymanie moczu, zaparcia, a w skrajnych przypadkach nawet niedrożność jelit.

2. Mięśniaki pośluzówkowe

Bardzo często są przyczyną krwotocznych, przedłużających się miesiączek, dużej ilości skrzeplin w krwi miesiączkowej, a także krwawień w trakcie cyklu. Ten rodzajów guzów często przyczynia się do anemii, a nawet niewydolności krążenia. Chorobie mogą towarzyszyć takie objawy jak:

  1. bóle brzucha,
  2. bóle głowy,
  3. duszności,
  4. przyspieszone tętno.

Ten rodzaj mięśniaków najczęściej również bywa przyczyną niepłodności, ponieważ utrudnia zagnieżdżenie się zarodka w jamie macicy. Może powodować również poronienia oraz przedwczesny poród.

3. Mięśniaki podśluzówkowe uszypułowane

Są bardzo groźne, ponieważ mogą one, przez szyjkę macicy przedostawać się do pochwy i spowodować silne skurcze podobne do tych porodowych. Istnieje również ryzyko skręcenia się szypuły, co może prowadzić do ostrego bólu i obfitego bardzo niebezpiecznego krwawienia.

Leczenie mięśniaków

Diagnoza mięśniaków macicy opiera się o wywiad z pacjentką, podstawowe badanie ginekologiczne oraz USG przezpochwowe. To ostatnie badanie pozwala lekarzowi na bardzo dokładne obejrzenie jajników, jajowodów, macicy i wykrycie nawet bardzo małych zmian chorobowych w obrębie narządów rodnych. Jeżeli mięśniaki są niewielkie i nie dają żadnych objawów, to ich leczenie nie jest konieczne. Podlegają jedynie obserwacji. W takim przypadku trzeba pamiętać o regularnych wizytach kontrolnych u lekarza ginekologa, aby sprawdzić, czy guzki nie rosną i nie dzieje się z nimi nic niepokojącego. Ryzyko ich zezłośliwienia jest naprawdę znikome. W przypadku mięśniaków dających niewielkie i niezbyt uciążliwe objawy stosuje się zachowawcze leczenie farmakologiczne, które polega na przyjmowaniu środków przeciwbólowych, przeciwzapalnych, a niekiedy również leków hormonalnych, które mogą przyczynić się do ich zmniejszenia. Większe i dające dokuczliwe dolegliwości mięśniaki trzeba usunąć.

Operacja usunięcia mięśniaków jest konieczna, gdy:

  • Guzy powodują dokuczliwy ból lub nasilone krwawienia z narządów rodnych.
  • Są powodem problemów z zajściem w ciąże lub jej donoszeniem.
  • Szybko rosną, to znaczy w ciągu trzech miesięcy powiększają się 2-3-krotnie, co może świadczyć o tym, że nie są to guzy łagodne, a złośliwe mięsaki macicy.
  • Mięśniaki uszypułowane są ruchome, gdyż istnieje duże ryzyko skręcenia się ich szypuły, co może prowadzić do groźnych komplikacji.

Metoda operacji jest uzależniona od umiejscowienia guzków. Usuwa się je podczas operacji brzusznej w znieczuleniu ogólnym lub zewnątrzoponowym. Niewielkie uszypułowane guzy podsurownicówkowe, można również usunąć laparoskopowo.

W przypadku mięśniaków podśluzówkowych rodzących się do pochwy czasami możliwe jest ich usunięcie od strony pochwy w krótkim znieczuleniu.

Bez względu na metodę, zabieg usunięcia mięśniaków wykonuje się zawsze w pierwszej fazie cyklu miesiączkowego, czyli zaraz po miesiączce, ponieważ wtedy krwawienie w czasie operacji, jak i po niej jest mniejsze. Nie istnieje również ryzyko, że kobieta jest w ciąży.

Jeśli mięśniaki były usuwane od strony pochwy lub laparoskopowo, pacjentka opuszcza szpital zazwyczaj najpóźniej w drugiej dobie od operacji. W przypadku klasycznej operacji brzusznej pobyt w klinice trwa 4-5 dni. Powrót do pełni zdrowia trwa zazwyczaj około miesiąca.

W przypadku, gdy mięśniaki zostaną wykryte podczas ciąży, nic się z nimi nie robi. Podlegają one jedynie obserwacji. Często nie wpływają one na przebieg ciąży i porodu, jednak zdarza się, że ich obecność powoduje konieczność wykonania cesarskiego cięcia. Guzy można usunąć najwcześniej 6 miesięcy po porodzie. Jest to konieczne przed ewentualnym kolejnym zajściem w ciążę.

Komentarze