Nagietek - właściwości, działanie, zastosowanie, uprawa

NagietekNagietek lekarski jest rośliną znaną od setek lat. Od wieków ceni się jego walory dekoracyjne oraz lecznicze. Co ważne, w różnych zakątkach kuli ziemskiej przypisywano mu właściwości magiczne. Nagietek włożony pod poduszkę lub pod łóżko miał gwarantować spokojny sen. Noszony w pomarańczowym woreczku zawieszonym na wysokości splotu słonecznego, według wierzeń ludowych odpędzał lęki, zwidy i strachy.

Jego liście znajdowały także zastosowanie w kuchni i były wykorzystywane jako warzywo. Kwiaty brzeżne nagietka do dziś służą jako barwnik nadający kolor margarynom i żółtym serom. Dodawany do paszy dla kur zapewnia ciemne zabarwienie żółtek jaj. Posadzony przy pomidorach skutecznie chroni je przed chorobami. Przede wszystkim jest to roślina o szerokim spektrum właściwości leczniczych. Przyspiesza gojenie się ran, jest pomocna w leczeniu schorzeń przewodu pokarmowego, chorób serca, a najnowsze badania pozwalają sugerować, że sprawdza się w profilaktyce nowotworów.

Lecznicze właściwości nagietka

Nagietek lekarski był znany już w antycznym Rzymie, Grecji i Indiach. Włosi stosowali go na obniżenie gorączki, zaś wyciągiem z płatków leczyli kurzajki. Dioskorides zalecał nalewkę nagietkową przy bólach wątroby, żółtaczce i kamicy nerkowej. Był pomocny także przy kaszlu oraz chorobach serca. Z kolei kobiety stosowały go do pielęgnacji urody. Sięgała po niego Messalina - żona rzymskiego cesarza Klaudiusza. Przedstawicielki płci pięknej używały też płatków nagietka do farbowania włosów na płomienny rudy kolor. Do Europy zachodniej nagietek trafił w XII wieku. W tym samym stuleciu jego właściwości odkryła między innymi Hildegarda z Bingen oraz Albert Wielki. Medycy leczyli z jego pomocą przede wszystkim choroby układu pokarmowego. W średniowieczu kwiatów nagietka używano do przemywania ran i owrzodzeń. Z kwiatów przyrządzano okłady przynoszące ulgę w przypadku ukąszenia przez węże czy owady. Wykorzystywano ponadto jego właściwości moczopędne pozwalające oczyścić organizm z toksyn. Napotne i przeciwzapalne działanie nagietka już przed wieloma laty pozwalało skutecznie walczyć z przeziębieniem oraz chorobami górnych dróg oddechowych. W okresie renesansu roślina była powszechnie stosowana w leczeniu chorób kobiecych, główne cyst i guzów na jajnikach oraz piersiach. Nagietek był również uznawany za ziele pomocne w regulowaniu cyklu miesiączkowego oraz zmniejszające krwawienia menstruacyjne.

Nagietek lekarski

Roślina lecznicza i dekoracyjna

Nagietek lekarski od wielu lat jest sadzony w przydomowych ogrodach i na miejskich klombach jako roślina ozdobna. Jego ojczyzną są jednak Wyspy Karaibskie oraz Iran, gdzie można go do dziś spotkać na dzikich siedliskach. Należy do rodziny astrowatych i wyróżnia się pięknymi kwiatami przybierającymi odcień od żółtego do ciemnopomarańczowego, niemal czerwonego. Roślina osiąga wysokość około 50-60 centymetrów. Ciekawostką jest, że w wielu regionach przypisuje się jej zdolności przewidywania opadów deszczu, wierząc, że jeżeli do godziny 7 rano koszyczki nagietka pozostają zamknięte, to tego dnia można spodziewać się ulewy.

Przede wszystkim warto jednak pamiętać o właściwościach zdrowotnych nagietka. W medycynie wykorzystywane są głównie jego kwiaty, które należy zbierać w pełnym rozkwicie. Muszą one pochodzić ze zdrowych roślin, których liście nie są pokryte szarym nalotem wywoływanym przez mączniaka. Płatki suszy się następnie w zacienionym miejscu w temperaturze nieprzekraczającej 35 stopni Celsjusza.

Nagietek lekarski - bogactwo minerałów i organicznych związków chemicznych

Nagietek to prawdziwe bogactwo związków chemicznych przyjaznych dla zdrowia. Dzięki temu roślina jest szeroko wykorzystywana w kosmetologii. Stosuje się ją także w profilaktyce oraz wspomagająco podczas kuracji rozmaitych schorzeń. Kwiaty nagietka lekarskiego są przede wszystkim cennym źródłem antyoksydantów. Zawierają zarówno karotenoidy, jak i flawonoidy. Substancje o charakterze przeciwutleniaczy pomagają walczyć ze stresem oksydacyjnym, zabijają wolne rodniki i spowalniają procesy starzenia się organizmu. W roślinie są obecne ponadto alkohole triterpenowe, olejki eteryczne, związki żywicowe oraz glikozydy. Nie brakuje substancji śluzowych oraz kwasów organicznych, spośród których w największym stężeniu występuje kwas jabłkowy. W roślinie można znaleźć też witaminy, głównie C oraz PP, jak również minerały, zwłaszcza magnezu i manganu.

Zastosowanie nagietka

Nagietek od wielu lat słynie ze swoich właściwości ściągających oraz bakteriobójczych i grzybobójczych. Powoduje to, że znajduje szerokie zastosowanie w leczeniu chorób skóry. Napar z kwiatów rośliny doskonale sprawdza się do przemywania ran oraz otarć. Wykazuje działanie odkażające i regenerujące również w przypadku czyraków oraz ropni, także tych tworzących się w miejscach pękania żylaków. Można go stosować na oparzenia. Jest ponadto bezkonkurencyjny przy zapaleniu spojówek. Skutecznie dezynfekuje, łagodzi świąd i pieczenie, zmniejsza opuchliznę oczu. Kobiety karmiące piersią mogą stosować wyciągi z nagietka na popękane brodawki, łagodząc w ten sposób ból i przyspieszając gojenie się uszkodzonego naskórka. Roślina sprawdza się jako środek doraźny pomagający walczyć z wysypką. Mogą po nią sięgać także osoby borykające się z trądzikiem młodzieńczym oraz łuszczycą. Jest ponadto niezastąpiona w leczeniu egzemy. Napar z nagietka pomaga też w kuracji antyłupieżowej. Grzybobójcze właściwości sprawiają, że pozwala pozbyć się schorzenia, zaś cenne związki chemiczne znakomicie odżywiają skórę głowy, wzmacniają włosy i przywracają im blask. Maść z nagietka, przyspieszając ziarninowanie i naskórkowanie, może być stosowana przy odleżynach oraz odmrożeniach.

W kosmetologii i kuracji chorób kobiecych

Roślina od wielu lat jest wykorzystywana w kosmetyce, stanowiąc komponent kremów, szamponów, odżywek do włosów oraz balsamów do ciała. Doskonale sprawdza się w pielęgnacji cery wrażliwej. Łagodzi zaczerwienienia oraz podrażnienia, przywracając skórze blask i promienny wygląd. Sprawia jednocześnie, że staje się ona bardziej wygładzona i elastyczna. Maseczki z nagietka pozwalają oczyścić skórę ze zrogowaciałego naskórka i hamują wydzielanie gruczołów łojowych, ograniczając w ten sposób produkcję sebum. Z kolei kremy stosowane na skórę ograniczają szkodliwy wpływ promieni ultrafioletowych, przez co zaleca się stosowanie ich u osób przebywających długo na słońcu. Mogą być także stosowane w celu zmniejszenia widoczności blizn i rozstępów. Warto pamiętać o tym, że nagietek lekarski działa leczniczo na błony śluzowe. Jest doskonałym specyfikiem zapobiegającym infekcjom intymnym. Może być stosowany wspomagająco w leczeniu kandydozy oraz rzęsistka pochwowego.

Maść, krem z nagietka

W trosce o zdrowy układ pokarmowy

Nagietek lekarski jest ponadto niezastąpiony w leczeniu schorzeń układu trawiennego. Jego bakteriobójcze właściwości pomagają pozbyć się bakterii Helicobacter pylori powodujących tworzenie się nadżerek na błonie śluzowej żołądka oraz jelit. Zapobiegają w ten sposób pojawieniu się wrzodów. Łagodzą też dolegliwości i działają leczniczo przy rozwiniętej chorobie wrzodowej. Substancje śluzowe zawarte w nagietku powlekają ściany przewodu pokarmowego, chroniąc je przed działaniem soków trawiennych. Nagietek zapobiega także mikrouszkodzeniom jelita wywoływanym przez bakterie chorobotwórcze. Warunkuje ponadto utrzymanie właściwej mikroflory. Antybakteryjne właściwości rośliny sprawiają, że jest ona wykorzystywana w leczeniu łagodnych zatruć oraz biegunek. Dobrze spisują się w stanach zapalnych jamy ustnej oraz gardła. Napary z kwiatów nagietka mogą służyć jako płukanki, zabijające drobnoustroje i pomagające walczyć z infekcjami. Sprawdzają się także jako preparaty ściągające i łagodzące ból po usunięciu zębów. Nagietek pobudza działanie wątroby, dzięki czemu ułatwia trawienie pokarmów. Jego właściwości moczopędne pozwalają z kolei szybko oczyścić organizm ze szkodliwych produktów przemiany materii.

Właściwości nagietka uspokajające i wspomagające układ odpornościowy

Warto pamiętać, że nagietek lekarski wykazuje lekkie działanie uspokajające. Pomaga się wyciszyć i łagodzi stres. Ułatwia zasypianie i gwarantuje spokojny odpoczynek. Jest też zalecany osobom cierpiącym na depresję oraz stany lękowe. Mogą go stosować kobiety borykające się z zespołem napięcia przedmiesiączkowego oraz huśtawkami nastrojów powodowanymi menopauzą. Za sprawą saponin trójterpenowych, podobnych do tych zawartych w żeń-szeniu, nagietek wykazuje pozytywny wpływ na układ immunologiczny. Stymuluje go do produkcji przeciwciał oraz zwiększa aktywność układu fagocytarnego, umożliwiając dzięki temu skuteczną obronę przed infekcją. Roślina pozwala także złagodzić przebieg choroby. Jest ponadto zalecana pacjentom w stanie rekonwalescencji.

Do użytku zewnętrznego i wewnętrznego - jak stosować nagietek?

Z nagietka lekarskiego można przygotowywać zarówno maści, napary jak i nalewki. Do sporządzenia tych pierwszych potrzebne są dwie garści świeżych kwiatów nagietka oraz pół szklanki gorącej oliwy z oliwek. Mieszankę należy gotować na wolnym ogniu przez około minutę. Następnie trzeba dodać około 30 gramów lanoliny. Całość warto przecedzić przez jałową gazę. Krem przechowuje się w lodówce w szczelnie zamkniętym słoiku. Można go stosować miejscowo na skórę.

Do przemywania ran oraz płukania gardła przy infekcjach bakteryjnych świetnie sprawdza się nalewka składająca się z garści kwiatów nagietka oraz litra 40% alkoholu etylowego. Specyfik jest gotowy do użytku po 14 dniach od momentu przyrządzenia. Najprostszą formą jest natomiast napar z kwiatów rośliny, który może być stosowany zarówno do użytku zewnętrznego, jak i wewnętrznego.

Uprawa nagietka

Nagietek lekarski lubi miejsca nasłonecznione, nie ma zbytnich wymagań co do gleby - może być uboższa w składniki pokarmowe, choć w żyznej kwitnie wydajniej. Można go uprawiać na glebach o szerokim zakresie odczynu pH.

Ocena: 5.0

Komentarze