Odcinki i kręgi kręgosłupa. Jak o niego dbać?

Budowa: odcinki i okręgi kręgosłupaCodzienność nasza owiana jest siedzącym trybem życia, co ma zdecydowany wpływ na kondycję naszego organizmu. Nie tylko kondycję fizyczną, na którą składa się wydolność i wytrzymałość, ale też funkcjonowanie niektórych narządów oraz układów, przede wszystkim kręgosłup, od którego wszystko się zaczyna. Okres, w jakim znajdujemy się obecnie nie skłania nas do zmiany nawyków - praca zdalna, nauka online i wielogodzinne przesiadywanie przed ekranem monitora to zdecydowanie nie wpływa korzystnie na odcinki i kręgi kręgosłupa.

Szukając przyczyny obecnych kłopotów ze zdrowiem fizycznym większości społeczeństwa zatrzymujemy się przy temacie "szybkiego życia". Wygoda związana z bezproblemowym podróżowaniem samochodami z punktu A do punktu B lub liczne zwolnienia z zajęć związanych z aktywnością fizyczną to przyczyny upośledzenia funkcjonowania układu ruchu człowieka. Na pierwszy ogień wystawiony jest kręgosłup - dla niego siedząca pozycja jest męczarnią. Niestety, chcąc nie chcąc zdarza się, że musimy spędzić w tej niekorzystnej pozycji kilka godzin, ponieważ musimy wypełnić obowiązki zawodowe lub związane z nauką. Mówią, że "nie od razu Kraków zbudowano" - to samo tyczy się wpływu siedzącej pozycji na kręgosłup. Jeden dzień spędzony w pozycji siedzącej nie będzie dla niego wyrocznią, jednak cały tydzień spędzony w takiej pozycji może zostać przez niego wyraźnie odczuty.

Czym jest kręgosłup? Anatomia kręgosłupa

Kręgosłup jest to kostny twór, który rozciąga się od głowy poprzez tył pleców, sięgający do pośladków. Pełni rolę podporową - jako kostne rusztowanie jest w tym zadaniu niezastąpiony, a dodatkowo nie da się go przeszczepić, dlatego należy dbać o niego jako o oczko w głowie. Składa się z pięciu odcinków, które współpracując ze sobą składają się na jego siłę, a są to (licząc od góry):

  1. odcinek szyjny,
  2. odcinek piersiowy,
  3. odcinek lędźwiowy,
  4. odcinek krzyżowy,
  5. najmniejszy (aczkolwiek bardzo istotny) odcinek guziczny.

Niekiedy jednak te dwa ostatnie odcinki są zrośnięte i nazywane są kością krzyżową.

Z czego zbudowane są kręgi kręgosłupa?

Kręgosłup składa się z 33-34 kręgów, a każdy pojedynczy kręg zbudowany jest z:

  • jednego wyrostka kolczystego,
  • dwóch wyrostków poprzecznych,
  • wyrostków stawowych górnych,
  • wyrostków stawowych dolnych.

W środku kręgu znajduje się specjalny otwór, którym prowadzony jest rdzeń kręgowy - rodzaj połączeń, którymi jest prowadzona "energia" w postaci impulsów nerwowych.

1. Budowa odcinka szyjnego kręgosłupa

Odcinek szyjny jest to pierwszy odcinek, który odpowiedzialny jest za utrzymanie czaszki oraz ochronę rdzenia kręgowego biegnącego w kanale kręgowym na wysokości C1-C7. Dodatkowo jest on bardzo delikatnym odcinkiem, na wysokości którego może dochodzić do najczęstszych kontuzji. Zazwyczaj jest to zniesienie lordozy szyjnej, czyli fizjologicznej krzywizny kręgosłupa, a nie choroby. Dobrze mieć tę lordozę, niż jej całkowicie nie mieć!

Na anatomiczną budowę odcinka szyjnego kręgosłupa składa się siedem kręgów, z czego trzy będą znacznie różnić się od pozostałych, a mianowicie są to:

  • pierwszy - atlas,
  • drugi - axis,
  • ostatni siódmy - kręg wystający.

Pozostałe 4 kręgi są zbudowane w miarę do siebie podobnie, ponieważ - jak wiadomo - w organizmie człowieka nie ma dwóch identycznych części ciała. Cechą charakterystyczną dla typowych kręgów szyjnych jest ich stosunkowo mały rozmiar porównując do niższych kręgów, posiadają trójkątny otwór kręgowy oraz rozdwojony wyrostek kolczysty. Wyrostki stawowe są ustawione pod kątem 45 stopni względem płaszczyzny czołowej i poziomej.

  • Pierwszy kręg szyjny (szczytowy) - ma charakterystyczną powierzchnię stawową dla zęba kręgu obrotnika (czyli drugiego z kolei kręgu szyjnego), nie posiada wyrostka kolczystego oraz trzonu, co jest cechą charakterystyczną kręgów;
  • Drugi kręg szyjny (obrotowy) - jest wyposażony w ząb, na którym wyróżnia się wierzchołek oraz powierzchnie stawowe do połączenia z pierwszym kręgiem szyjnym. Następną cechą charakterystyczną jest brak wyrostków stawowych oraz brak guzków na wyrostkach poprzecznych;
  • Ostatni kręg szyjny (wystający) - jest wyjątkowy, ponieważ cechuje się znacznie większym trzonem, niż powyższe, co odpowiada za przygotowanie dla odcinka piersiowego kręgosłupa. Posiada długi wyrostek kolczysty, którym bliżej mu do piersiowych kręgów, niżeli tych z jego rodziny. Ogólnie budowa się zmienia, ponieważ jest to przejściowy kręg łączący szyjny odcinek kręgosłupa z piersiowym.

Szyjny odcinek kręgosłupa jest wspierany przez więzadła oraz rozliczne mięśnie. Dzięki temu jest dość odporny na urazy, jednak jeśli przekraczają one wytrzymałość owych struktur, to szybko ulegają przeróżnym kontuzjom. Najczęstszymi urazami, które dotyczą odcinka szyjnego kręgosłupa są te, które dzieją się przy szybkim ruchu głowy do przodu lub do tyłu, jak whiplash - powstający głównie przy niespodziewanych stłuczkach. Głowa nie jest przygotowana do zderzenia, wskutek czego bezwiednie wykonuje ruch do przodu i do tyłu opierając się na zagłówku.

Znaczną większość przypadków, w których odcinek szyjny nie funkcjonuje prawidłowo są napięcia mięśniowe, których przyczyny mogą być różne:

  • niewłaściwe pozycje,
  • choroby współistniejące,
  • zmiany w budowie kostnej.

Napięcie tworzone przez mięśnie szyi - te długie i krótkie, może mieć istotny wpływ na objawy takie jak:

  • ból głowy,
  • zawroty,
  • szumy uszne,
  • złe samopoczucie.

Odpowiednia dbałość o elastyczność struktur zlokalizowanych w obrębie szyi jest prostym sposobem na lepsze samopoczucie.

2. Budowa odcinka piersiowego kręgosłupa

Odcinek piersiowy kręgosłupa rozciąga się od barków, aż po koniec żeber. Jest to odcinek dość dobrze osadzony ze względu na swoją specyficzną budowę. Wskutek połączenia z klatką piersiową, żebrami oraz przeponą jest to odcinek pośrednio odpowiedzialny za proces prawidłowego oddechu. Jego prawidłową krzywizną jest kifoza, dlatego warto dbać o prawidłowy stopień tej krzywizny - nie powinna być nadmiernie zniesiona, ani pogłębiona!

Odcinek piersiowy kręgosłupa anatomicznie zbudowany jest z dwunastu kręgów, które nie wyróżniają się między sobą tak bardzo, jak szyjne. Należy zwrócić uwagę na budowę trzonu, który jest klinowaty i wzrasta - znaczna różnica w budowie pomiędzy pierwszym, a dwunastym kręgiem. Na bocznej powierzchni trzonów występują dołki żebrowe, czyli specjalne miejsca do połączenia z żebrami. Nie bez przyczyny żeber i kręgów piersiowych mamy tę samą ilość. Kolczyste wyrostki są ustawione dachówkowato, to znaczy, że idealnie nachodzą na siebie. Wyjątkiem staje się dwunasty kręg piersiowy, który jest połączeniem z następnym odcinkiem kręgosłupa czyli odcinkiem lędźwiowym. Różnica w wyglądzie to między innymi inny kształt wyrostka kolczystego oraz krótszy wyrostek poprzeczny z dodatkowym wyrostkiem, charakterystycznym dla następnego odcinka.

Odcinek piersiowy jest mniej podatny na kontuzje, ponieważ jego specyficzna budowa praktycznie uniemożliwia mechaniczne uszkodzenie jakiegokolwiek kręgu. Oczywiście, jeśli nie zostanie do tego użyta wystarczająca siła, znacznie przekraczająca możliwości określone dla tego odcinka. Często jednak zdarzają się napięcia mięśniowe - w obrębie prostownika grzbietu w odcinku piersiowym, w okolicy więzadeł pokrywających ten właśnie odcinek czy mięśni, które przebiegają przez ten odcinek lub są związane z procesem oddychania, jak przepona lub mięśnie międzyżebrowe.

3. Budowa odcinka lędźwiowego oraz odcinka krzyżowo-guzicznego

Odcinek lędźwiowy, krzyżowy oraz guziczny kręgosłupa to połączenie najważniejszych i najpotężniejszych struktur, jakie można tylko zgromadzić w jednym miejscu. Cała odpowiedzialność zostaje skupiona na detalach - mocne więzadła, niewielka ruchomość, a jakże ważna rola w naszych organizmach, czyli podpora całego człowieka. Wszystkie połączenia są bardzo ważne, a więc ich elastyczność jest kluczem do sukcesu, którym w tym wypadku jest zdrowie i odpowiednia kondycja fizyczna.

Odcinek lędźwiowy kręgosłupa liczy pięć solidnych, mocnych kręgów. Charakterystycznymi cechami dla tych kręgów jest masywny trzon w kształcie nerki, wyrostki żebrowe jako pozostałość ewolucyjna po miejscach na żebra lędźwiowe oraz wyrostki dodatkowe, które są podobne do wyrostków poprzecznych. Wyrostki kolczyste są bardzo masywne, a otwory kręgowe są zazwyczaj trójkątne.

Kość krzyżowa powstaje wskutek zrośnięcia ze sobą kręgów krzyżowych po okresie dojrzewania, czyli około 25 roku życia. Cechą charakterystyczną tego odcinka po osiągnięciu więzozrostu są otwory krzyżowe oraz kanał krzyżowy, który umożliwia przejście nerwom na niższe segmenty, które są unerwiane przez poszczególne struktury. Kość krzyżowa łączy się powierzchnią uchowatą z miednicą, idealnie dopasowując się i tworząc staw krzyżowo - biodrowy, z którym wskutek przesadnej pozycji siedzącej można mieć problemy w postaci zablokowania tego stawu.

Odcinek guziczny kręgosłupa jest małym, szczątkowym odcinkiem zazwyczaj zrośniętym z odcinkiem krzyżowym lub brakującym odcinkiem. Brak tego odcinka nie jest niczym złym, ponieważ jest to indywidualna cecha każdego człowieka - czasem dziedziczona od dziada pradziada, a czasem to cecha "otrzymana" podczas zapłodnienia.

Jak dbać o kręgosłup?

Nie garbić się, nie schylać się, nie dźwigać - to komendy, które uniemożliwiają jakąkolwiek aktywność fizyczną, gdyby się tak skrupulatnie słuchać tych zasad. Na szczęście jednak istnieją odstępstwa od wszystkich reguł, także i tych bardzo restrykcyjnych. Istnieją jednak zasady, dzięki którym będziesz mógł w zdrowych proporcjach dźwigać, skakać, latać i pływać!

Garbienie się to rzeczywiście nie jest zbawienna pozycja dla naszego kręgosłupa, dlatego bezwzględnie należy przestrzegać się przez przyjmowaniem tej pozycji przez długi okres czasu. Oczywistym jest, że raz w miesiącu obejrzany film nie sprawi, że będziemy się garbić, jednak wieczorne przesiadywanie przed komputerem w niewłaściwej pozycji to już gruba przesada. Zawsze należy wyważyć odpowiedni bilans zysków i strat, a garbienie się - niestety - nic dobrego nie przyniesie.

Jeśli chodzi o czynności dnia codziennego, które opierają się na schylaniu (odkurzanie, wycieranie kurzy, mycie podłóg) lub dźwiganiu, należy wartość sił rozłożyć pomiędzy kilka części ciała, a mianowicie: kolana, które każdorazowo powinny być w lekkim ugięciu oraz solidna praca mięśni brzucha, które są odpowiedzialne za odciążanie kręgosłupa w pozycjach, które mogłyby być dla niego trudne. Zachowanie tych obydwu reguł może stać się sposobem na pozbycie się problemów z kręgosłupem na zawsze.

Komentarze