Chirurgiczne zabiegi na otyłość. Kiedy operacja bariatryczna jest konieczna?

Operacja batriatrycznaNa całym świecie z roku na rok drastycznie rośnie liczba osób dotkniętych otyłością olbrzymią. Problem ten dotyczy również coraz większej liczby Polaków. O otyłości olbrzymiej mówimy wtedy, gdy wskaźnik masy ciała BMI przekracza wartość 35, a u pacjenta dodatkowo stwierdzono również tak zwany zespół metaboliczny, czyli nadciśnienie tętnicze, cukrzycę oraz nieprawidłową gospodarkę lipidową (na przykład hipercholesterolemię).

Otyłość olbrzymia to poważna choroba, która zagraża życiu, a dla chorych bardzo często jedyną szansą na życie jest operacja bariatryczna. Do najczęściej przeprowadzanych operacji bariatrycznych należą te mające na celu zmniejszenie objętości żołądka i tym samym drastyczne ograniczenie objętości spożywanych posiłków. Operacje bariatryczne są bardzo skuteczne, a badania dowodzą, że u osób z otyłością olbrzymią dają one zdecydowanie lepsze rezultaty, aniżeli tylko sama dieta i aktywność fizyczna.

Wskazania do operacji bariatrycznej

Otyłość to w naszym kraju ogromny problem. Z szacunków wynika, że w Polsce żyje około 700 tysięcy osób dotkniętych otyłością olbrzymią, czyli taką, która wymaga leczenia operacyjnego. Aby zostać zakwalifikowanym do operacji bariatrycznej, trzeba najpierw udać się do lekarza pierwszego kontaktu i uzyskać skierowanie do chirurga bariatry. Lekarz oceni nasz stan zdrowia i zdecyduje, czy kwalifikujemy się do zabiegu, oraz wybierze odpowiednią metodę leczenia operacyjnego.

Wskazaniami do przeprowadzenia operacji bariatrycznej są wskaźnik BMI powyżej 35 oraz towarzyszący mu zespół metaboliczny lub poważne schorzenia stawów, lub BMI powyżej 40, nawet jeśli u chorego nie zdiagnozowano cukrzycy, nadciśnienia, ani innych chorób towarzyszących.

W Polsce do bezpłatnej operacji mogą zostać zakwalifikowane osoby do 65 roku życia, w tym również nastolatki borykające się z bardzo dużym stopniem otyłości.

Przeciwwskazania do operacji bariatrycznej

Operacje bariatryczne to poważne zabiegi, które zaliczamy do tak zwanej dużej chirurgii. Aby móc bezpiecznie poddać się takiemu zabiegowi trzeba spełnić szereg kryteriów zdrowotnych.

Przeciwwskazania do zabiegu bariatrycznego to:

  • uzależnienia - przykładowo od alkoholu, narkotyków, a także palenie papierosów,
  • problemy ze zdrowiem psychicznym, w tym również nerwice i bardzo częstą u osób borykających się z otyłością - depresja,
  • poważne schorzenia układu oddechowego na przykład przewlekła obturacyjna choroba płuc,
  • poważne choroby układu krążenia takie jak niewydolność serca,
  • schorzenia nerek,
  • inne choroby uniemożliwiające podanie pacjentowi znieczulenia ogólnego, czyli narkozy.

Zanim lekarz wypisze skierowanie na operację bariatryczną, najpierw trzeba wykonać szereg badań na przykład sprawdzić, czy otyłość nie jest wywołana przez poważne zaburzenia hormonalne w organizmie przykładowo takie związane z chorobą tarczycy.

Już przed samym zabiegiem ocenia się szczegółowo wydolność układu oddechowego oraz kondycję serca i sprawność działania układu krwionośnego. Wszystko to ma ogromne znaczenie dla bezpieczeństwa zdrowia i życia pacjenta podczas zabiegu.

Po wykonaniu operacji konieczna jest ścisła współpraca pacjenta ze specjalistą dietetykiem, aby zapobiec ewentualnym niedoborom żywieniowym i wprowadzić nowe, zupełnie inne niż dotychczas zasady odżywiania się. Po roku od wykonania operacji chory ponownie trafia do szpitala na szczegółowe badania, które mają na celu ocenę jego ogólnego stanu zdrowia i efektów przeprowadzonego zabiegu. Operacja jest wykonywana bezpłatnie w ramach NFZ, jednak musimy liczyć się z koniecznością kilkumiesięcznego oczekiwania w kolejce na taki zabieg.

Rodzaje operacji bariatrycznych

Operacje bariatryczne możemy podzielić na takie, które mają na celu ograniczenie ilości przyjmowanych pokarmów lub obniżenie absorpcji składników pokarmowych w jelicie.

Przyjrzyjmy się bliżej operacyjnym metodom leczenia otyłości olbrzymiej.

1. Balon żołądkowy

Zabieg ten ma charakter pośredni i wykonywany jest on u pacjentów z tak zwaną otyłością skrajnie olbrzymią, których BMI wynosi ponad 60. Jego założenie ma na celu bezpieczną i szybką redukcję masy ciała chorego do poziomu, który umożliwi przeprowadzenie zasadniczej operacji.

Implantacja, czyli umieszczenie w żołądku chorego specjalnego balonu, jest wykonywana w znieczuleniu miejscowym, przy pomocy gastroskopu. Balon żołądkowy to w istocie silikonowy worek, który po wprowadzeniu do żołądka wypełnia się solą fizjologiczną. Jego zadaniem jest uciskanie ścian żołądka i wywoływanie u pacjenta uczucia sytości, co znacznie ogranicza ilość spożywanego pokarmu. Zarówno podczas kuracji balonem żołądkowym, jak i po jej zakończeniu pacjent musi być ściśle pod okiem dietetyka i lekarza, a także musi przestrzegać diety niskokalorycznej oraz ćwiczyć z trenerem. Metoda ta umożliwia utratę nawet 20 kilogramów w ciągu 6 miesięcy. O tym, jak długo balon pozostanie w żołądku pacjenta, decyduje lekarz prowadzący chorego.

2. By-pass żołądkowy (gastrin bypass)

Zadaniem tego zabiegu jest wytworzenie w górnej części żołądka małego zbiornika (pouch), który łączy się następnie bezpośrednio z dalszym odcinkiem jelita cienkiego. Pouch żołądkowy ma pojemność zaledwie około 30 ml i bardzo szybko wypełnia się pokarmem, co powoduje drastyczne ograniczenie objętości posiłków.

Ponadto w wyniku modyfikacji układu pokarmowego, większość procesów trawiennych zachodzi dopiero w końcowym odcinku jelita cienkiego, gdzie następuje mieszanie się enzymów trawiennych z żołądka i dwunastnicy. W wyniku tego mocno ograniczona zostaje ilość wchłanianych kalorii.

Zabieg jest najodpowiedniejszy dla osób z BMI poniżej 50, które borykają się z cukrzycą i są zmuszone przyjmować znaczne dawki insuliny. W wyniku takiej operacji utrata masy ciała może wynieść nawet od 65 do 85% w ciągu zaledwie 6 do 12 miesięcy od wykonania zabiegu.

Operacje wykonuje się w większości przypadków laparoskopowo, jednak niestety nie u wszystkich chorych jest to możliwe. W przypadku operacji laparoskopowej ryzyko powikłań wynosi około 7%, a przy klasycznej jest dwukrotnie wyższe.

3. Opaska żołądkowa

Istotą tej operacji jest założenie na żołądek specjalnej silikonowej opaski, która podzieli go na dwie części. W jego pierwszej części ma się mieścić bardzo niewielka ilość jedzenia, co będzie szybko wywoływać u pacjenta uczucie sytości, nawet po zjedzeniu maleńkiej porcji. Opaska umożliwia zrzucenie nawet 30 kilogramów w ciągu roku. Zaletą tego typu zabiegu jest to, że nie zmienia ona drastycznie i trwale budowy układu pokarmowego, a opaskę można zdjąć w każdej chwili. Jednak dla wielu pacjentów taka kuracja jest bardzo trudna, ponieważ wymaga bardzo skrupulatnej współpracy z dietetykiem i podczas całego okresu noszenia opaski żołądkowej, konieczne jest stosowanie specjalnej półpłynnej diety.

4. Opaskowa resekcja żołądka (sleeve)

Jest najczęściej stosowaną metodą operacyjnego leczenia otyłości - bardzo skuteczna, ale również radykalna. Polega na wycięciu znacznej części żołądka. Pozostawia się jedynie około 30% objętości tego organu. Oznacza to, że pojemność żołądka zostaje zredukowana do 100-150 ml i nie wydziela się w nim już hormon pobudzający łaknienie grelina.

W ciągu roku od wykonania operacji pacjenci z reguły traci około 60% swojej dotychczasowej masy ciała. Po zabiegu pacjent już do końca życia musi przestrzegać ścisłej diety. Może spożywać już tylko niewielkie ilości pokarmu i to w formie jak najbardziej rozdrobnionej. Niestety, u około 20% pacjentów po kilku latach dochodzi do wznowy choroby, to znaczy w wyniku nieprzestrzegania zaleceń dietetycznych i spożywania nadmiernej ilości pokarmu, pozostawiona część żołądka ponownie się rozciąga. Dla takich chorych jedynym wyjściem jest ponowna operacja tym razem jednak w postaci by-passu żołądkowego.

5. Wyłączenie żółciowo-trzustkowe

Jest to najrzadziej wykonywany rodzaj operacji bariatrycznej. Zabieg polega na usunięciu 2/3 objętości żołądka i podzieleniu jelita cienkiego na 3 części, z których dwie zostają połączone, tworząc trzecią, co daje kształt litery Y. Pierwsza część jelita przebiega od strony zmniejszonego żołądka i to właśnie nią transportowane jest jedzenie. Druga część jelita łączy się z trzustką i przewodami żółciowymi i to nią płyną soki trawienne. Pokarm i soki trawienne łączą się ze sobą na około 100-150 cm przed ujściem jelita cienkiego od jelita grubego. To właśnie dopiero w tym trzecim odcinku jelita cienkiego zachodzi proces trawienia pokarmu.

Działanie tej metody leczenia jest dwutorowe. Zmniejszenie objętości żołądka powoduje zmniejszenie ilości przyjmowanego pokarmu, natomiast zmiana biegu jelita cienkiego znacznie ogranicza absorpcję wartości odżywczych. Dzięki temu następuje szybka utrata wagi.

Jest to trudna operacja, obarczona wieloma groźnymi powikłaniami, dlatego przeprowadza się ja jedynie w ostateczności, jeśli inne metody zawiodły. Jest to trzecia możliwość po wykorzystaniu resekcji rękawowej żołądka i by-passu żołądkowego.

Po takiej operacji konieczne jest ścisłe przestrzeganie lekkostrawnej, rozdrobnionej diety oraz ze względu na znaczne ograniczenie wchłaniania składników pokarmowych, również stałe przyjmowanie preparatów witaminowo-mineralnych i okresowe wykonywanie badań krwi mających na celu wykrycie ewentualnych niedoborów składników pokarmowych w organizmie.

Dla wielu chorych operacja bariatryczna jest ratunkiem w postępującej, wymagającej podawania bardzo dużych dawek insuliny cukrzycy. W takich przypadkach wykorzystuje się metodę by-passu żołądkowego oraz tak zwany biliopacreatic diversion. Skuteczność tej metody opiera się na takiej zmianie anatomii układu pokarmowego, że spożyty pokarm nie przechodzi przez dwunastnicę i fragment jelita czczego.

Wskutek tego rodzaju operacji zmniejsza się nie tylko sama ilość przyjmowanego przez chorego pokarmu, ale również aktywność hormonów przewodu pokarmowego. Wpływa to korzystnie na przemiany lipidowe w organizmie oraz metabolizm glukozy, co skutkuje trwałym obniżeniem jej poziomu we krwi, a także zwiększeniem wrażliwości tkanek na insulinę. Jest to jednoznaczne z zahamowaniem postępu choroby.

Otyłość to poważna choroba zagrażająca życiu, która dotyka coraz większej liczby osób na całym świecie. Dzięki operacjom bariatrycznym wiele osób przez lata bezskutecznie zmagających się z tym problemem zyskuje szansę na zdrowie i nowe szczęśliwe życie. Osoby spełniające kryteria NFZ, mogą liczyć na bezpłatny zabieg. Jeśli nie chcemy czekać kolejce na jego przeprowadzenie lub z innych względów chcemy poddać się operacji prywatnie, to musimy liczyć się kosztami od 10 tysięcy złotych wzwyż.

Komentarze