Parathormon PTH - rola w organizmie, norma, badanie, nadmiar, niedobór

Parathormon - PTHParathormon to hormon syntetyzowany przez przytarczyce - dwie pary niewielkich gruczołów zlokalizowanych na biegunach tarczycy. Główną rolą parathormonu PTH w organizmie jest regulowanie gospodarki wapniowej. Zarówno zbyt niski, jak i zbyt wysoki poziom parathormonu we krwi prowadzi do zaburzeń w poziomie wapnia we krwi, co odbija się niekorzystnie nie tylko na tkance kostnej, ale także zaburza pracę serca czy układu nerwowego.

Rola parathormonu w organizmie

Parathormon to związek syntetyzowany przez komórki przytarczyc w sposób stały - zaledwie 10% jego całkowitej puli w organizmie to hormon zmagazynowany w ziarnistościach komórek gruczołowych, zaś 90% PTH syntetyzowane jest w dużych ilościach. Synteza parathormonu zależy przede wszystkim od poziomu wapnia we krwi - dużą ilość jonów wapniowych sprzyja zahamowaniu syntezy, zaś spadek poziomu wapnia we krwi pobudza syntezę PTH przez przytarczyce.

Tarczyca i przytarczyce

Działanie parathormonu

Źródło grafiki: https://pl.wikipedia.org/wiki/Przytarczyce

Najważniejszą rolą parathormonu w organizmie jest normalizowanie poziomu wapnia. Parathormon oddziałuje na kości, jelita i nerki, a zatem te struktury, które bezpośrednio odpowiadają za poziom jonów wapniowych:

  • PTH działa na kości na drodze pobudzenia uwalniania jonów wapniowych z tkanki kostnej,
  • parathormon zwiększa wchłanianie wapnia w jelitach,
  • wpływ PTH na nerki sprowadza się do ograniczenia wydalania wapnia wraz z moczem; ponadto PTH zwiększa syntezę aktywnej postaci witaminy D3 w nerkach, która zwiększa przyswajalność wapnia z przewodu pokarmowego.

Norma poziomu PTH we krwi

Norma poziomu parathormonu we krwi wynosi około 10 - 60 pg/ml (1,1 - 6,7 pmol/l). Badanie poziomu parathormonu we krwi oznaczane jest w próbce krwi żylnej pobranej na czczo. Nie ma jednak sensu oznaczanie wyłącznie poziomu PTH, konieczne jest jednoczesne zbadanie poziomu wapnia we krwi. Najczęściej poziom PTH badany jest przy podejrzeniu hiperkalcemii (zbyt wysokiego poziomu wapnia we krwi) lub hipokalcemii (niskiego poziomu wapnia we krwi). Inne wskazania to operacja usunięcia przytarczyc czy podejrzenie niektórych nowotworów, które mogą syntetyzować PTH.

Zbyt wysoki poziom parathormonu w organizmie - nadmiar PTH

Najczęstszą przyczyną nadmiaru PTH w organizmie jest nadczynność przytarczyc. Wtedy gruczoły te syntetyzują zbyt duże ilości PTH, a synteza hormonu nie podlega regulacji przez poziom wapnia we krwi. Inną przyczyną zbyt wysokiego poziomu parathormonu w organizmie jest obecność niektórych nowotworów, których komórki mają możliwość syntezy PTH. Mowa zwłaszcza o nowotworach płuc czy piersi. Inną przyczyną wysokiego poziomu PTH we krwi jest niewydolność nerek.

Wysoki poziom PTH we krwi prowadzi do zwiększenia poziomu wapnia we krwi, czyli do rozwoju hiperkalcemii. Najczęściej występujące objawy wysokiego poziomu PTH wynikają z kumulacji wapnia w rozmaitych strukturach organizmu i obejmują:

  • zaburzenia rytmu serca, wzrost częstości pracy serca, nadciśnienie,
  • zaburzenia krzepliwości krwi,
  • niewłaściwa praca nerek i kamica nerkowa,
  • zaburzenia żołądkowo - jelitowe,
  • zaburzenia neurologiczne ze śpiączką włącznie,
  • osłabienie mięśni.

Zbyt niski poziom parathormonu we krwi - niedobór PTH

Niski poziom PTH we krwi najczęściej towarzyszy uszkodzeniu przytarczyc - wtedy gruczoły nie są w stanie syntetyzować hormonu w wystarczających ilościach. Uszkodzenie przytarczyc może wynikać z toczącego się stanu zapalnego, nowotworu, urazu, radioterapii czy procesów autoimmunologicznych. Niski poziom parathormonu wywołuje hipokalcemię, czyli spadek poziomu wapnia we krwi poniżej normy.

Objawy zbyt niskiego parathormonu w organizmie to:

  • bolesne skurcze mięśni,
  • mrowienie i drżenie kończyn,
  • chroniczne zmęczenie,
  • skurcze powiek, zaburzenia widzenia,
  • migreny, omdlenia,
  • zaburzenia rytmu serca.

Parathormon jako lek

Rekombinowany ludzki parathormon jest wykorzystywany w leczeniu osteoporozy. Lek ten przeznaczony jest dla mężczyzn, u których stwierdzono zwiększone ryzyko złamań kości oraz u kobiet po menopauzie. Podczas stosowania parathormonu należy ograniczyć przyjmowanie wapnia z dietą i monitorować poziom wapnia we krwi. W badaniach klinicznych zauważono znaczącą poprawę gęstości kości nawet i u tych osób, które doświadczyły zaawansowanej osteoporozy.

Ocena: 5.0

Komentarze