Prolaktyna - rola w organizmie, normy, badanie, wyniki. Wysoka prolaktyna

ProlaktynaProlaktyna to hormon peptydowy syntetyzowany przede wszystkim przez przysadkę. Działanie tego hormonu kojarzone jest głównie z utrzymaniem laktacji. Okazuje się jednak, że prolaktyna pełni szereg innych funkcji zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet. Znaczenie kliniczne ma podwyższony poziom prolaktyny w organizmie, czyli hiperprolatynemia.

Rola prolaktyny w organizmie

Prolaktyna jest hormonem, którego głównym miejscem syntezy jest przysadka mózgowa. Jednak tzw. komórki laktotropowe, które mają możliwość syntezy tego związku, rozproszone są także w macicy, łożysku, mózgu, jelitach czy układzie immunologicznym. Prolaktyna, czyli hormon luteotropowy (PRL, LTH) nie podlega takim mechanizmom regulacji wydzielania, jak inne hormony tropowe syntetyzowane przez przysadkę.

Na wydzielanie PRL mają wpływ następujące czynniki:

  • stężenie dopaminy działające na zasadzie sprzężenia zwrotnego - wysoki poziom dopaminy hamuje syntezę prolaktyny, a wysokie stężenie prolaktyny pobudza syntezę dopaminy,
  • estrogeny zwiększają syntezę prolaktyny (ma to znacznie w trakcie ciąży, gdy wysokiemu poziomowi estrogenów, czyli żeńskich hormonów płciowych towarzyszy wzrost poziomu prolaktyny),
  • silnie pobudzająco na syntezę prolaktyny wpływa karmienie piersią dziecka,
  • stres przyczynia się do wzrostu poziomu prolaktyny w organizmie.

Rola prolaktyny w organizmie człowieka jest bardzo zróżnicowana. Przede wszystkim prolaktyna wywołuje laktację, ponadto warunkuje dojrzewanie gruczołów sutkowych w okresie pokwitania. Prolaktyna jest hormonem regulującym przebieg cyklu miesięcznego u kobiet, ponadto warunkuje wystąpienie charakterystycznego owłosienia u kobiet.

Rola prolaktyny u mężczyzn sprowadza się do kontroli rozrostu gruczołu piersiowego oraz wpływa pozytywnie na potencję.

U obu płci prolaktyna zapewnia głęboki sen, przeciwdziała rozwojowi depresji i nadpobudliwości, wpływa pozytywnie na emocjonalność. Ponadto prolaktyna reguluje czynność układu odpornościowego.

Poziom prolaktyny w organizmie - normy

Poziom prolaktyny we krwi powinien utrzymywać się w granicach 5 - 25 ng/ml. Może być zbadany w próbce krwi żylnej pobranej na czczo. Warto mieć na uwadze, że poziom prolaktyny u mężczyzn nie powinien przekraczać wartości 20 ng/ml, zaś u kobiet poziom PRL w fazie folikularnej (od początku miesiączki do owulacji) jest nieco niższy niż w fazie lutealnej (po owulacji).

Badanie poziomu prolaktyny

Wskazaniem do oznaczania prolaktyny jest wystąpienie następujących sytuacji:

  • zaburzenia miesiączkowania,
  • problemy z zajściem w ciążę,
  • pojawienie się u kobiety nietypowej wydzieliny z gruczołów sutkowych,
  • powiększenie gruczołów sutkowych u mężczyzn,
  • spadek libido,
  • niski poziom testosteronu u mężczyzn,
  • bóle głowy o niewiadomym pochodzeniu,
  • kłopoty ze snem czy stany depresyjne,
  • przyrost masy ciała i odkładanie się tkanki tłuszczowej w okolicy brzucha.

Poza oznaczeniem poziomu prolaktyny niekiedy wykonywany jest test z metoklopramidem. Polega on na oznaczeniu poziomu prolaktyny na czczo, a następnie po godzinie i po dwóch godzinach po podaniu tabletki z metoklopramidem. Badanie to ma na celu różnicowanie przyczyny wysokiego poziomu prolaktyny we krwi.

Hiperprolaktynemia, czyli wysoki poziom prolaktyny we krwi (tzw. wysoka prolaktyna)

Przyczyny wysokiego poziomu prolaktyny we krwi są bardzo zróżnicowane. Często hiperprolaktynemia generowana jest chronicznym stresem, ciążą, długim czasem snu, intensywnym wysiłkiem fizycznym. Taka hiperprolaktynemia określana jest mianem czynnościowej i najczęściej ma charakter przemijający. Z kolei hiperprolaktynemia organiczna jest konsekwencją gruczolaka przysadki lub chorób podwzgórza. Inne przyczyny wysokiej prolaktyny to zaburzenia jej metabolizmu towarzyszące niewydolności nerek, pierwotna niedoczynność tarczycy, marskość wątroby, rak płuca lub stosowanie niektórych leków.

W zależności od przyczyny wysokie poziom prolaktyny może objawiać się w następujący sposób:

  • bolesność gruczołów piersiowych i pojawienie się atypowej wydzieliny,
  • zaburzenia cyklu miesiączkowego,
  • spadek libido,
  • niepłodność,
  • impotencja u mężczyzn,
  • bóle głowy i zaburzenia widzenia,
  • przyrost masy ciała.

Leczenie hiperprolaktynemii polega na wyleczeniu choroby podstawowej, prowadzącej do wzrostu stężenia hormonu we krwi. Ponadto mogą być stosowane leki obniżające poziom PRL (bromokryptyna, quinagolid, carbegolin).

Hipoprolaktynemia, czyli niski poziom prolaktyny we krwi

Zbyt niski poziom prolaktyny we krwi najczęściej spowodowany jest niedoczynnością przysadki, a także stosowaniem niektórych leków. Niski poziom prolaktyny nie daje charakterystycznych objawów klinicznych, jedynie u kobiet po porodzie może dojść do niewystarczającej laktacji. Ponadto badana jest teoria o mniejszej odporności na niektóre zakażenia.

Ocena: 5.0

Komentarze