Czym jest sól? Sól morska, himalajska, kłodawska, warzona

SólSól jest przyprawą oraz środkiem konserwującym znanym od tysięcy lat. I chociaż jeszcze do niedawna zyskała niechlubne miano "białej śmierci", dziś dietetycy i specjaliści z zakresu żywienia przekonują, że jest niezbędna do życia. Powinna być jedynie stosowana w umiarkowanych ilościach, zaś jej dzienne spożycie nie powinno przekroczyć 6 gramów na osobę.

Co ważne, zapotrzebowanie organizmu na sól rośnie u osób aktywnych fizycznie - w tym także u sportowców. Sól, jak każda inna substancja, posiada także dawkę śmiertelną dla człowieka, która wynosi 1 gram na każdy kilogram masy ciała.

Sól, czyli chlorek sodu (NaCl) - związek chemiczny znany od zarania dziejów

Sól towarzyszy człowiekowi od wieków. Być może trudno w to uwierzyć, ale przed laty nie pełniła roli przyprawy. Służyła jedynie do konserwowania produktów spożywczych, głownie mięs, przedłużając okres ich przydatności do spożycia. W starożytnym Egipcie wykorzystywaną ją także do balsamowania zwłok, zaś Grecy, ofiarując ją swoim gościom, okazywali im szacunek. W antycznym Rzymie sól stanowiła często podarunek dla noworodków. Według wierzeń ówczesnych ludzi miała przynieść im mądrość i szczęście w dalszym życiu. Zanim zaczęto ją produkować na masową skalę, była cennym towarem stawianym często wyżej niż złoto. W wielu krajach sól była także środkiem płatniczym. Do połowy XX wieku płacono nią między innymi w Abisynii, znajdującej się na terenach dzisiejszej Etiopii. Kojarząc się z morzem, w wielu kulturach była uważana za symbol życia i oczyszczenia. W czasach średniowiecza zaczęto ją stosować w charakterze lekarstwa na rozmaite schorzenia, w tym także na reumatyzm czy problemy skórne.

Czym właściwie jest sól?

Sól używana w kuchni występuje pod postacią chlorku sodu zwanego także halitem. To rodzaj bardzo kruchej skały osadowej, powstałej przed milionami lat w wyniku ewaporacji, czyli odparowywania wody morskiej i przybierającej różnorodne odcienie. Najbardziej popularna jest sól posiadająca białą barwę, chociaż coraz częściej w sklepach można spotkać jej odmiany w kolorze różowym, fioletowym, żółtym, a nawet czarnym. Tonacja substancji zależy przede wszystkim od ilości zawartych w niej dodatkowych pierwiastków, między innymi magnezu, potasu czy żelaza.

Dlaczego sól jest niezbędna do życia?

Może wydawać się, że o chlorku sody powiedziano już wszystko. Kilkanaście lat temu sól zyskała bardzo złą sławę. Uważano ją za jeden z podstawowych czynników prowadzących do chorób cywilizacyjnych, w tym zawału serca oraz nowotworów. Wszystko za sprawą przesalania posiłków. Wiele gotowych produktów zawiera przekroczone, dopuszczalne stężenie soli, co prowadzi do przykrych konsekwencji zdrowotnych. Tymczasem naukowcy przekonują, że sól dawkowana w odpowiednich ilościach, nie tylko nie szkodzi, ale jest wręcz niezbędna do przeprowadzania poszczególnych procesów w organizmie. Jest to związek chemiczny, który pozwala utrzymać odpowiednią ilość wody w komórkach oraz naczyniach krwionośnych. W ten sposób warunkuje właściwe ciśnienie krwi i równowagę kwasowo-zasadową. Sól pomaga także trawić pokarmy. Pełni funkcję dezynfekującą - niszczy bakterie oraz grzyby. Przyspiesza procesy przemiany materii i pomaga oczyszczać organizm z toksyn. Zawarty w niej sód warunkuje odpowiednią pracę mięśni i układu nerwowego. Stymuluje również wzrost liczby komórek glejowych odpowiadających za odpowiednie odżywienie mózgu. Sól posiada także właściwości przeciwzapalne. Może być stosowana jako środek kosmetyczny. Wbrew opiniom nie wysusza ciała, lecz pomaga wiązać wodę, przez co nawilża skórę, ujędrnia ją i wygładza.

Sól morska - bogactwo minerałów i… zanieczyszczeń

Od wielu lat za najbardziej wartościową dla zdrowia uznaje się sól morską zawierającą stosunkowo mało sodu. Słynie przede wszystkim z wysokiej zawartości jodu, koordynującego procesy metaboliczne i warunkującego odpowiednie funkcjonowanie tarczycy. Można w niej znaleźć ponadto takie minerały jak lit, magnez, cynk, selen. Niską zapadalność mieszkańców Japonii, Hiszpanii czy Wenezueli na miażdżycę oraz białaczkę limfatyczną, naukowcy wiążą z powszechnym zastosowaniem w tych krajach soli morskiej w procesach obróbki potraw. W tym przypadku chlorek sodu jest pozyskiwany w wyniku odparowywania wody morskiej w specjalnie przystosowanych do tego celu basenach. Warto jednocześnie pamiętać, że metoda ta nie zmieniła się od setek lat.

Sól morska

Sól morska wyróżnia się dużym stężeniem rozmaitych pierwiastków, które pełnią ważną funkcję w organizmie. Nie można jednak zapominać o tym, że obecnie morza i oceany są coraz bardziej zanieczyszczone. Wycieki ropy naftowej, pestycydy spływające do nich wraz z wodami z rzek, nielegalne wysypiska śmieci - to wszystko powoduje, że sól morska traci swoje walory. Coraz częściej zawiera również pierwiastki niebezpieczne dla organizmu, w tym metale ciężkie, które nie mogą z niej zostać usunięte w czasie procesów oczyszczania.

Sól kłodawska, czyli cudze chwalicie, swego nie znacie…

Bez względu na to, że sól morska cieszy się największą popularnością wśród kucharzy, smakoszy oraz osób lubiących zdrowo się odżywiać, równie warta uwagi jest sól pozyskiwana w kopalniach. Wbrew powszechnej opinii nie zawiera ona więcej sodu od tej pierwszej. Ponieważ powstała w czasach prehistorycznych w wyniku ewaporacji mórz i oceanów, tak naprawdę można uznać ją za sól morską posiadającą bardzo zbliżony skład pierwiastków. Co ciekawe, duże zanieczyszczenie zbiorników wodnych sprawia, że sól kamienna jest czystsza i przez to nieco zdrowsza od morskiej. Powstała bowiem przed milionami lat, kiedy środowisko nie było skażone w takim stopniu, jak dziś. Mówiąc o soli kamiennej, większości Polaków przychodzi na myśl Wieliczka, gdzie wydobywano ją już ponad 3 tysiące lat temu.

Sól kłodawska

Tymczasem największe jej złoża znajdują się w północno-zachodniej oraz środkowej części kraju. To właśnie stamtąd pochodzi słynna sól kłodawska, wyróżniająca się dużą zawartością pierwiastków niezbędnych człowiekowi do życia. Kopalnia soli w Kłodawie jest najmłodszą z tych, które funkcjonują na terytorium Polski. Powstała bowiem dopiero w latach 50. XX wieku. Rocznie wydobywa się tu około miliona ton chlorku sodu. Sól kłodawska posiada barwę białą, błękitną lub różową. Ta ostatnia pochodzi z okresu cechsztyńskiego, czyli sprzed ponad 200 milionów lat temu. Co ważne, sól kłodawska jest wydobywana tradycyjnymi metodami. Nie zawiera substancji przeciwzbrylających. Nie zostaje także poddawana rafinacji czy chemicznym procesom oczyszczania i wybielania. Zawiera dość dużą ilość jodu. W sklepach dostępna jest także w postaci wzbogaconej dodatkowo o ten pierwiastek. Sól z Kłodawy jest także cennym źródłem potasu, cynku, magnezu, wapnia oraz żelaza. Pierwiastki te tworzą biokompleksy, przez co są łatwo przyswajalne przez organizm.

Sól himalajska - czysta i posiadająca szereg walorów zdrowotnych

W ostatnich latach dużą popularność zdobyła sól himalajska. Wielu naukowców twierdzi, że są w niej zawarte liczne pierwiastki wspomagające dobrą kondycję organizmu, w tym także żelaza, któremu zawdzięcza swój różowy kolor. Co ważne, jest ona pozyskiwana z obszarów gór Karakorum, uchodzących za jedno z najczystszych miejsc świata, niedotknięte przez destrukcyjny wpływ cywilizacji. Spotyka się również jej odmianę o czarnej barwie, pochodzącą z terenów wulkanicznych w okolicach Pakistanu. Tym, co ją wyróżnia jest wyrazisty smak. Smakosze twierdzą, że doprawiane nią potrawy posiadają delikatną jajeczną nutę.

Sól himalajska

Sól himalajska świetnie sprawdza się ponadto w kosmetologii. Jej wariant gruboziarnisty posiada właściwości pilingujące. Znakomicie ujędrnia skórę i jest pomocny w walce z cellulitem. Sól himalajską zaleca się także osobom z problemami skórnymi. Posiada bowiem walory przeciwzapalne i antyseptyczne, co sprawia, że potrafi rozprawić się z łuszczycą, trądzikiem czy łojotokowym zapaleniem skóry. Tonizuje ją, odżywia i dogłębnie nawilża. Nadaje się także do rozgrzewających kąpieli, pomagających rozluźnić spięte mięśnie i przynoszących ulgę przy bólu kości i stawów. W tej postaci pomaga także walczyć z nadmierną potliwością. Sól himalajska jest też niezastąpiona przy inhalacjach. Świetnie rozrzedza wydzielinę zalegającą w drogach oddechowych, ułatwiając ich oczyszczanie z drobnoustrojów i przyspieszając powrót do zdrowia.

Klasyczna sól warzona

Bez względu na to, która z powyższych soli, najbardziej Was przekonuje, pamiętajcie, że w każdym przypadku dokonujecie dobrego wyboru. Radzimy raczej, by unikać klasycznej soli warzonej, zwanej też kuchenną lub spożywczą, tak bardzo popularnej w ostatnich dekadach. To rafinowany produkt pozbawiony dodatkowych mikroelementów wspomagających zdrowie,  w 99,9% składa się z chlorku sodu. Tym, co ją charakteryzuje jest brak jakiegokolwiek osadu po rozpuszczeniu w wodzie. Wysokie temperatury obróbki naruszają jej strukturę, podobnie jak chemiczne procesy oczyszczania. Nie można także zapominać o tym, że sól warzona zawiera domieszkę substancji przeciwzbrylających, które nie są najzdrowsze dla człowieka.

Ocena: 5.0

Komentarze