Witamina B12 - rola, występowanie, działanie, niedobór, nadmiar

Witamina B12Witamina B12 to najważniejsza witamina spośród witamin z grupy B. Witamina B12, czyli kobalamina, jest jedyną witaminą, która syntetyzowana może być wyłącznie przez bakterie. Z dietą nie zawsze dostarczamy ją w wystarczających ilościach, ponadto istnieje szereg czynników mogących zakłócać wchłanianie witaminy B12 z przewodu pokarmowego. Niedobór witaminy  B12 prowadzi do rozwoju anemii megaloblastycznej, a także poważnych powikłań neurologicznych.

Rola witaminy B12 w organizmie

Witamina B12 to związek o wszechstronnym działaniu na organizm. Jedną z najważniejszych funkcji kobalaminy jest regulowanie syntezy czerwonych krwinek, czyli erytrocytów. Witamina B12 wpływa korzystnie na syntezę kwasów nukleinowych w szybko dzielących się komórkach, zapewniając efektywne powstawanie komórek krwi w szpiku.

Rola witaminy B!@

Ponadto witamina B12 jest niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego. Tu jej wpływ sprowadza się zarówno do tworzenia osłonek mielinowych nerwów, co umożliwia sprawne przewodzenie impulsów nerwowych, jak i pobudzania syntezy neuroprzekaźników. Dzięki temu witamina B12 warunkuje doskonały nastrój psychiczny, wspomaga pamięć i koncentrację, ułatwia uczenie się, ale także usprawnia funkcjonowanie obwodowego układu nerwowego.

Wzór witaminy B12

Inne ważne funkcje witaminy B12 w organizmie to:

  • regulowanie metabolizmu białek, tłuszczów i węglowodanów
  • pobudzenie przemiany materii
  • zwiększenie przyswajalności żelaza z przewodu pokarmowego
  • wzmacnianie kości
  • neutralizowanie homocysteiny, której nadmierne ilości sprzyjają rozwojowi miażdżycy

Witamina B12 odgrywa zatem kluczową rolę w funkcjonowaniu całego organizmu, a jej niedobór negatywnie wpływa na stan zdrowia.

Występowanie witaminy B12 w diecie

Źródła witaminy B12

Głównymi źródłami naturalnej witaminy B12 są produkty pochodzenia zwierzęcego, zwłaszcza te pochodzące od przeżuwaczy. Bakterie jelitowe zasiedlające w dużych ilościach ich przewód pokarmowy syntetyzują duże ilości witaminy B12. Najbogatsze źródła B12 w diecie to:

  • jaja
  • sery podpuszczkowe
  • wołowina
  • mięso z indyka
  • twaróg
  • mleko
  • mięso kurczaka
  • wieprzowina

Witamina B12 może być także syntetyzowana w jelicie cienkim człowieka, jednak aby bakterie jelitowe sprawnie produkowały witaminę B12, konieczna jest obecność kobaltu.

Czynniki zwiększające wchłanianie witaminy B12 z przewodu pokarmowego to m. in.:

  • witamina A
  • witaminy B1 i B6
  • witamina C
  • kwas foliowy
  • wapń
  • potas
  • sorbitol

Natomiast uważać należy na czynniki, które mogą znacząco ograniczyć przyswajalność witaminy B12 z diety. Najważniejsze z nich to alkohol, estrogeny, antybiotyki, leki przeciwdepresyjne, nasenne oraz kodeina. Witamina B12 wchłaniania jest w jelicie cienkim, a do jej wchłaniani niezbędna jest obecność w żołądku tzw. czynnika wewnętrznego IF.

Zapotrzebowanie na witaminę B12

Ile witaminy B12 potrzebujemy? Zalecenia żywieniowe dla poszczególnych grup wiekowych wynoszą:

  • 0 - 6 miesięcy: 0,4 mikrograma
  • 7 - 12 miesięcy: 0,5 mikrograma
  • 1 - 3 rok życia: 0,9 mikrograma
  • 4 - 8 rok życia: 1,2 mikrograma
  • 9 - 13 rok życia: 1,8 mikrograma
  • 14 - 19 rok życia: 2,4 mikrograma
  • dorośli: 2,4 mikrograma
  • kobiety w ciąży: 2,6 mikrograma
  • kobiety karmiące piersią: 2,8 mikrograma

Niedobór witaminy  B12

Niedobór witaminy  B12 nie należy do rzadkości. W Europie ten problem może dotyczyć około 40% osób, choć niekiedy niedobór B12 nie zostaje szybko zdiagnozowany, gdyż początkowo cechuje się przebiegiem bezobjawowym. Osoby szczególnie narażone na niedobory B12 to:

  • wegetarianie i weganie
  • osoby w podeszłym wieku
  • cierpiący na zaburzenia wchłaniania
  • osoby dotknięte niedoborem czynnika wewnętrznego Castle’a na skutek syntezy przeciwciał przeciwko IF lub przeciwko komórkom okładzinowym żołądka, a także w przebiegu infekcji Helicobacter pylori
  • nadużywający alkoholu
  • przewlekle stosujący inhibitory pompy protonowej

Niedobór witaminy  B12 najczęściej rozwija się powoli, nawet latami, a objawy niedoboru witaminy B12 pojawiają się powoli. Charakterystyczne symptomy zbyt niskiego poziomu witaminy B12 to:

  • objawy ze strony układu nerwowego: zawroty głowy, zaburzenia pamięci i koncentracji, drętwienie i mrowienie kończyn, zaburzenia czucia, uczucie przeszywającego prądu wzdłuż kręgosłupa, pojawiający się przy pochylaniu głowy do przodu
  • objawy wynikające z rozwoju anemii: zawroty i bóle głowy, szumy uszne, osłabienie, przyspieszona akcja serca, bladość skóry
  • apatia i ospałość, stany psychotyczne, łatwa męczliwość, stany depresyjne

Dłużej utrzymujący się niedobór witaminy  B12 może powodować utrwalenie się zmian neurologicznych, a także rozwój miażdżycy i jej powikłań, a także chorób neurodegeneracyjnych.

Niedobór witaminy  B12 diagnozowany jest w oparciu o morfologię krwi, a także oznaczanie poziomu tej witaminy B12. Prawidłowy poziom B12 we krwi to około 140 - 650 pmol/l. Niekiedy konieczne jest oznaczenie obecności przeciwciał przeciwko IF i komórkom okładzinowym. Zdiagnozowanie niedoboru wymaga suplementowania witaminy B12, a w przypadku zaburzeń wchłaniania tej witaminy z przewodu pokarmowego - konieczne są zastrzyki domięśniowe z witaminy B12.

Nadmiar witaminy B12

Witamina B12 to związek, którego praktycznie nie da się przedawkować. Nadmiar witaminy B12 z łatwością zostanie usunięty przez nerki, gdyż jest to witamina rozpuszczalna w wodzie i może być wydalana wraz z moczem. W leczeniu anemii megaloblastycznej spowodowanej niedoborem B12 stosowane są zastrzyki tej witaminy, które dostarczają nawet 1000 mikrogramów B12.

Ocena: 4.6

Komentarze