Witamina D - rola, występowanie, niedobór, nadmiar

Witamina DWitamina D to witamina wyjątkowa - jest syntetyzowana przez organizm człowieka pod wpływem promieni słonecznych. Mimo to znaczna część osób boryka się z jej niedoborem. A skutki niedostatecznej podaży witaminy D są poważne. Dlaczego tak powszechny jest jej niedobór? Jaka jest rola witaminy D  w organizmie?

Wpływ witaminy D na organizm człowieka

Witamina D to w rzeczywistości grupa związków chemicznych o czteropierścieniowej budowie, rozpuszczalnych w tłuszczach. Odgrywa ona kluczową rolę w regulacji gospodarki wapniowo - fosforanowej. Witamina D dba o odpowiednią mineralizację kości, reguluje pracę mięśni i układu nerwowego. Odpowiedni poziom wapnia i fosforanów utrzymywany jest na drodze zwiększenia wchłaniania wapnia w jelitach oraz zwiększenia reabsorbcji zwrotnej wapnia w kanalikach nerkowych. Witamina D reguluje także absorbcję fosforanów.

Witamina D hamuje nadmierną proliferację komórek, a zatem hamuje rozwój nowotworów. Do tej pory wykazano kluczową rolę witaminy D w prewencji 17 nowotworów, w tym raka piersi, prostaty, jajników, odbytu, nerek, macicy i chłoniaków. Działanie immunomodulujące witaminy D sprowadza się do regulacji procesów odpornościowych i zmniejszeniu zachorowań na wiele infekcji. Ponadto witamina D łagodzi stany zapalne i ogranicza rozwój chorób autoimmunologicznych (cukrzyca typu I, stwardnienie rozsiane, nieswoiste zapalenie jelit). Witamina D wywiera bardzo korzystny wpływ na układ sercowo - naczyniowy: reguluje ciśnienie tętnicze krwi, chroni przed rozwojem choroby niedokrwiennej serca, zawału czy udaru. Działa neuroprotekcyjnie, hamując rozwój chorób neurodegeneracyjnych, a także niektórych schorzeń o podłożu psychicznym (nerwica czy depresja).

Witamina D bardzo korzystnie wpływa na stan włosów i skóry, zapobiegając procesom starzenia oraz rozwojowi atopowego zapalenia skóry czy łuszczycy.

Zapotrzebowanie na witaminę D

Witamina D w organizmie pochodzi z dwóch źródeł: pierwszym jest ekspozycja na słońce, drugim - dieta. W skórze syntetyzowana jest witamina D2 (ergokalcyferol), zaś z dietą dostarczamy witaminy D2 ze źródeł roślinnych  i D3 (cholekalcyferol) ze źródeł zwierzęcych. Obie te formy witaminy D są w wątrobie poddawane hydroksylacji do 25 - hydroksykalcyferolu, a w nerkach ostatecznie powstaje aktywna forma - 1,25 dihydroksycholekalcyferol. Trudno oszacować normy spożycia witaminy D, gdyż pochodzi ona także z syntezy przez organizm. Przyjmuje się, że nawet sama ekspozycja na słońce może zapewnić całkowitą podaż witaminy D, jednak ograniczenie opalania w ramach profilaktyki czerniaka ogranicza taki sposób pozyskiwania witaminy D. Przy założeniu zerowej syntezy skórnej, witamina D dostarczana z dietą powinna zapewnić poziom we krwi nie mniejszy niż 27,5 nmol/l.

Szacowane dzienne zapotrzebowanie na witaminę D w zależności od wieku to:

  • noworodki 1000 IU/ l
  • niemowlęta i dzieci do 10 r. z.: 3000IU/ l
  • młodzież 5000 IU/ l
  • dorośli 5000 - 7000 IU/ l

Z racji powszechnie występujących niedoborów, ustalono zalecaną suplementację dla grup o większym zapotrzebowaniu na witaminę D: dzieciom karmionym piersiom należy podawać od 3 tygodnia życia 400 IU/dobę, zaś dzieci karmione mlekiem modyfikowanym nie wymagają suplementacji witaminą D. Dzieci od 1 roku życia do uzyskania pełnoletności powinny suplementować 600 - 800 IU/dobę, zaś kobiety w ciąży i karmiące piersią - 800 do 1000 IU/dobę.

Produkty - występowanie witaminy D

Jak wspomniano, najlepszym sposobem na pozyskanie witaminy D jest ekspozycja na słońce. Jednak w okresie jesienno - zimowym skórna synteza witaminy D spada niemal do zera. Warto wzbogacić wtedy dietę w produkty bogate w witaminę D:

  • tłuste ryby: węgorz, śledź, łosoś, dorsz czy makrela
  • mleko
  • jaja
  • sery żółte
  • pieczarki
  • oliwa z oliwek
  • wątroba

Witamina D

    Niedobór witaminy D

    W związku z ogromną rolą witaminy D w regulowaniu procesów fizjologicznych organizmu, niedobór witaminy D prowadzi do poważnych konsekwencji zdrowotnych. Na niedobór szczególnie narażone są osoby cierpiące na zaburzenia wchłaniania, niewydolność nerek czy unikające całkowicie ekspozycji na słońce. Objawy niedoboru witaminy D to u dzieci krzywizna, zaś u dorosłych osteoporoza. Może dojść do rozwoju wtórnej nadczynności przytarczyc oraz większej częstości zachorowania na choroby autoimmunologiczne (reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń układowy, zespół antyfosfolipidowy czy twardzinę układową). Niedobór witaminy D prowadzi do nadciśnienia oraz zwiększonej zachorowalności na chorobę wieńcową czy zawał serca lub udar. Sprzyja ponadto rozwojowi nerwicy czy depresji.

    Niedobór witaminy D w ciąży nie służy ani kobiecie, ani rozwijającemu się dziecku. Może powodować poród przedwczesny, cukrzycę ciężarnych i stan przedrzucawkowy. Dziecko może urodzić się z niską masą ciała, zaburzeniami rozwojowymi uzębienia, krzywicą. W przyszłości takie dzieci są bardziej narażone na rozwój alergii i cukrzycy.

    Hiperwitaminoza D

    Nadmiar witaminy D spowodowany jest nadmierną suplementacją, natomiast długotrwała ekspozycja na słońce nie powoduje przedawkowania witaminy. Organizm sam reguluje szybkość jej syntezy, magazynując nadmiar witaminy D w tkance tłuszczowej. Objawy nadmiaru witaminy D to:

    • utrata apetytu
    • nudności i wymioty
    • świąd skóry
    • ból głowy i oczu
    • zwiększone pragnienie i wzmożone oddawanie moczu
    • osłabienie
    • nadmierne odkładania wapnia w tkankach miękkich:  zwapnienie nerek, zaburzenia pracy serca, usztywnienie naczyń krwionośnych i nadciśnienie.
    Ocena: 5.0

    Komentarze