Witamina E - rola, działanie, występowanie, niedobór, nadmiar

Witamina EWitamina E, czyli α - tokoferol, to w rzeczywistości grupa organicznych związków chemicznych, będących mieszaniną tokoferoli i tokotrienoli. Te rozpuszczalne w tłuszczach związki są najsilniejszymi naturalnymi przeciwutleniaczami. Rola witaminy E  w organizmie człowieka jest nie do przecenienia. Co zawdzięczamy tej witaminie?

Witamina E - jej rola w organizmie, działanie  i zastosowanie

Witamina E określana jest mianem witaminy młodości i płodności; nie bez powodu  - reguluje wiele kluczowych procesów fizjologicznych. Z racji swego ogromnego potencjału antyoksydacyjnego witamina E utrzymuje integralność błon komórkowych, hamując procesy starzenia. Bezpośrednio przekłada się to na młody wygląd skóry oraz zmniejszoną zachorowalność na wiele chorób. Dostarczanie odpowiednich ilości witaminy E obniża poziom cholesterolu, zapobiegając miażdżycy i jej powikłaniom, m. in. zawałowi serca czy udarowi mózgu. Obniża ciśnienie krwi, zapobiega powstawaniu zakrzepów i żylaków, hamuje agregację płytek krwi. Pozytywny wpływ na krzepliwość krwi wynika także ze wspomagania przez witaminę E wchłaniania witaminy K.

Witamina E reguluje przebieg stanów zapalnych, ograniczając syntezę przekaźników stanu zapalnego, m. in. prostaglandyn. Witamina E hamuje rozwój wielu nowotworów, co wynika m. in. ze stabilizowania struktury DNA (poprzez neutralizowanie wolnych rodników) oraz unieczynnienia enzymu kinazy C, której nadmierna ekspresja sprzyja nasileniu procesów nowotworzenia. Witamina E chroni zwłaszcza przed zachorowaniem na raka wątroby i prostaty.

Witamina E wywiera ponadto korzystny wpływ na płodność, regulując m. in. produkcję plemników; zwiększa ich żywotność i witalność. U kobiet witamina E reguluje owulację, odpowiada za właściwą budowę endometrium oraz wspomaga prawidłowy rozwój płodu. W świetle niektórych badań witamina E może zapobiegać poronieniom.
Inne właściwości witaminy E to spowolnienie procesów neurodegeneracyjnych, np. choroby Alzheimera, wspomaganie odporności organizmu oraz normalizacja poziomu glukozy we krwi.

Witamina E znalazła zastosowanie jako antyutleniacz w kosmetykach i produktach spożywczych. Ukrywa się wtedy pod symbolami E 306 (naturalne tokoferole) oraz E 307 - 309 (tokoferole syntetyczne). Jako składnik kosmetyków witamina E dogłębnie odżywia skórę, wygładza ją i uelastycznia, zapobiega powstawaniu zmarszczek. Chroni przed szkodliwym działaniem promieni UV, działa przeciwzapalnie i wspomaga gojenie. Odbudowuje naturalny hydrolipidowy płaszcz ochronny skóry, zapewniając jej nawilżenie.

Źródła witaminy E i zapotrzebowanie dzienne

Normy spożycia witaminy E w zależności od wieku przedstawiają się następująco:

  • dzieci w wieku 1 - 6 lat: 6 mg
  • dzieci w wieku 7 - 9 lat: 7 mg
  • chłopcy w wieku 10 - 18 lat: 10 mg
  • mężczyźni: 10 mg
  • dziewczęta w wieku 10 - 18 lat: 8 mg
  • kobiety: 8 mg
  • kobiety w ciąży: 10 mg
  • kobiety karmiące: 11 mg

Występowanie witaminy E

Witamina E jest dostępna w wielu produktach spożywczych, jest odporna na wysokie temperatury, zaś wrażliwa na mrożenie, długie przechowywanie i przebywanie na powietrzu czy ekspozycję na działanie światła słonecznego. Wchłanianie witaminy E jest zwiększone w towarzystwie witamin A, C i z grupy B, a także fosforu, manganu, selenu i nienasyconych kwasów tłuszczowych.

Witamina E

Najbogatsze źródła witaminy E to:

  • oleje roślinne i margaryny
  • orzechy włoskie i ziemne, migdały
  • pełnoziarniste produkty zbożowe
  • kiełki pszenicy
  • zielone warzywa liściaste
  • jaja
  • wątroba
  • mleko

Niedobór witaminy E

Z racji powszechnego występowania witaminy E w żywności w jej naturalnych źródłach, jak i w formie antyutleniacza do produktów przetworzonych, niedobór witaminy E zdarza się rzadko. Najczęściej niedobór zdarza się u osób ze znacznym niedożywieniem, w zespołach złego wchłaniania oraz problemami z trawieniem tłuszczów (które niezbędne są do wchłaniania witaminy E). Niedobór witaminy E objawia się w następujący sposób:

  • osłabienie siły mięśniowej
  • pogorszenie wzroku
  • częstsze zachorowania na choroby układu sercowo – naczyniowego (nadciśnienie, miażdżycę czy zawał)
  • nadmierne rogowacenie skóry i jej przyspieszone starzenie się
  • spowolnione gojenie się ran
  • niedokrwistość u niemowląt i dzieci
  • niska masa urodzeniowa u niemowląt
  • powolny wzrost u dzieci
  • spadek odporności organizmu
  • bezpłodność
  • wzrost częstości zachorowań na nowotwory

Toksyczność witaminy E - nadmiar witaminy, przedawkowanie

Witaminę E trudno jest przedawkować, jednak długotrwała suplementacja dawkami powyżej 1000 mg/dobę może prowadzić do hiperwitaminozy. Toksyczne działanie witaminy E powoduje m. in.:

  • bóle głowy
  • przewlekłe zmęczenie
  • zaburzenia emocjonalne
  • osłabienie siły mięśniowej
  • zaburzenia żołądkowo - jelitowe
  • zaburzenia widzenia
  • osłabienie siły mięśniowej

Jeśli po zauważeniu wymienionych symptomów zaprzestanie się dalszej suplementacji witaminy E, jej nadmiar zostanie zmetabolizowany i wydalony z organizmu.

Ocena: 5.0